İspanyol edebiyatının yükselen yıldızlarından Carles Fenollosa, son romanı Guerra, victòria, demà (Savaş, Zafer, Yarın) ile hem eleştirmenlerden tam not almayı başardı hem de Valensiya'nın kolektif hafızasındaki boşluklara dikkat çekti. Yazar, "Valensiyalılar neden mitik bir belleğe sahip değiliz?" sorusunu merkeze alarak, İspanya İç Savaşı'nın Valensiya üzerindeki derin etkilerini ve bu bölgenin kimlik arayışını edebi bir dille sorguluyor. 1989 València doğumlu Fenollosa, bu eseriyle sadece bir hikaye anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda bir toplumun geçmişle yüzleşme ve kendi anlatısını inşa etme çabasına ayna tutuyor.
Carles Fenollosa, edebiyat dünyasına ilk adımını 2018'de Narcís o l'onanisme adlı eseriyle atmış ve bu kitabıyla Lletraferit Ödülü'nü kazanarak dikkatleri üzerine çekmişti. Ardından yayımladığı çeşitli denemelerle entelektüel derinliğini kanıtlayan yazarın, 2025 València Ödülü'nü alan La modernitat frustrada (Hayal Kırıklığına Uğramış Modernite) adlı denemesi de büyük beğeni topladı. Ancak asıl çıkışını, 2025'in en iyi kitapları arasında gösterilen ve prestijli Premi Òmnium'a finalist olan ikinci romanı Guerra, victòria, demà ile yaptı. Bu eser, Fenollosa'nın Valensiya edebiyatındaki yerini sağlamlaştırdı ve İspanyol okuyucuların gözünde onu önemli bir ses haline getirdi.
Fenollosa'nın son romanı, İspanya Cumhuriyeti dönemi Valensiya'sından başlayarak, acımasız İç Savaş yıllarını ve sonrasında yaşanan sürgün dramını mercek altına alıyor. Kitap, idealist bir doktor olan Jesús Martorell'in hayat hikayesi üzerinden okuyucuyu Paris'ten Napoli'ye, Dachau'dan Buenos Aires'e uzanan zorlu bir yolculuğa çıkarıyor. Martorell'in kişisel trajedisi, aynı zamanda Valensiya halkının savaş ve sürgünle şekillenen kolektif deneyiminin bir yansıması olarak karşımıza çıkıyor. Roman, tarihi olayların bireyler üzerindeki yıkıcı etkilerini ve hayatta kalma mücadelesini çarpıcı bir gerçekçilikle ele alıyor.
Valensiya'nın Tarihi ve Kimlik Arayışı
"Mitik bellek" kavramı, bir ulusun veya topluluğun ortak geçmişini, kahramanlarını, dönüm noktalarını ve bu unsurlar etrafında şekillenen güçlü, paylaşılan bir anlatıyı ifade eder. Bu tür bir bellek, genellikle kimlik inşasında ve kolektif aidiyet duygusunun pekiştirilmesinde kritik bir rol oynar. Fenollosa'nın Valensiyalıların böyle bir belleğe sahip olup olmadığını sorgulaması, bölgenin İspanya tarihindeki karmaşık konumuna ve özellikle İç Savaş sonrası yaşadığı travmalara işaret ediyor. Valensiya (Valencia), İspanya İç Savaşı sırasında Cumhuriyetçi cephenin önemli kalelerinden biri olmuş, hatta kısa bir süre için Cumhuriyet'in başkenti olarak hizmet vermiştir. Bu dönem, bölgenin siyasi ve kültürel kimliği üzerinde derin izler bırakmıştır.
İç Savaş'ın ardından Franco rejiminin otoriter yönetimi altında, Valensiya dili ve kültürü, diğer bölgesel kimlikler gibi ciddi baskılara maruz kalmıştır. Bu durum, Valensiya'nın kendi özgün tarihsel anlatısını ve "mitik belleğini" geliştirmesini veya sürdürmesini engellemiş olabilir. Katalonya (Catalunya) ve Bask Ülkesi (País Vasco) gibi diğer özerk topluluklar, kendi ulusal veya bölgesel anlatılarını daha güçlü bir şekilde koruyabilmişken, Valensiya'nın bu konuda bir eksiklik hissetmesi, tarihsel süreçlerin ve siyasi baskıların bir sonucu olarak yorumlanabilir. Fenollosa'nın eserleri, bu bastırılmış veya parçalanmış belleği yeniden gün yüzüne çıkarma ve Valensiya kimliğinin daha bütünsel bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunma amacı taşıyor.
Edebiyatın Rolü ve Ortak Belleğin İnşası
Carles Fenollosa gibi çağdaş yazarlar, geçmişin travmatik olaylarını ve unutulmaya yüz tutmuş hikayelerini yeniden canlandırarak, toplumsal belleğin inşasında hayati bir rol üstlenirler. Edebiyat, resmi tarih anlatılarının ötesine geçerek, bireysel deneyimlerin ve alternatif bakış açılarının dile getirilmesine olanak tanır. Fenollosa'nın romanı, İç Savaş'ın sadece büyük siyasi olaylardan ibaret olmadığını, aynı zamanda binlerce insanın kişisel dramlarını, umutlarını ve hayal kırıklıklarını da içerdiğini hatırlatır. Bu tür eserler, geçmişle yüzleşmek, kolektif yaraları sarmak ve geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemek için bir köprü görevi görür.
Valensiya örneğinde olduğu gibi, bir bölgenin veya ulusun kendi "mitik belleğini" sorgulaması ve yeniden inşa etmesi, kimlik gelişiminin önemli bir parçasıdır. Fenollosa'nın eseri, Valensiyalıların kendi tarihlerine daha eleştirel bir gözle bakmalarını, geçmişin karmaşık katmanlarını anlamalarını ve belki de kendi "mitik" anlatılarını yeniden şekillendirmelerini teşvik ediyor. Bu durum, Türkiye gibi kendi tarihinde de derin ve tartışmalı dönemler barındıran ülkeler için de geçerlidir. Her toplum, kendi geçmişiyle yüzleşme, farklı bakış açılarını anlama ve ortak bir belleği inşa etme sürecini deneyimler. Edebiyat ve sanat, bu zorlu ama kaçınılmaz süreçte yol gösterici bir ışık olmayı sürdürmektedir.
