İspanya'nın Akdeniz kıyısındaki özerk bölgelerinden Valensiya Ülkesi'nde (País Valencià) uzun süredir devam eden "dil savaşı" yeniden alevlendi. Valensiya Belediyesi'nin, şehrin resmi adını değiştirmeye yönelik tartışmalı teklifi, bölgenin en yüksek dil otoritesi olan Valensiya Dil Akademisi (Acadèmia Valenciana de la Llengua - AVL) tarafından sert bir raporla reddedildi. Bu karar, Belediye Başkanı María José Catalá liderliğindeki sağcı Halk Partisi (PP) ile aşırı sağcı Vox partisinin, Valensiya'nın yer adını "İspanyolcalaştırma" ve ayrılıkçı bir Valensiya dil versiyonunu dayatma girişimlerine önemli bir darbe vurdu.
Geçtiğimiz yıl göreve gelen Belediye Başkanı Catalá, ilk günden itibaren Valensiya şehrinin adının İspanyolca "Valencia" ve ayrılıkçı bir Valensiya lehçesi olarak tanımlanan "Valéncia" şeklinde çift dilli bir versiyonla değiştirilmesini hedeflediğini açıklamıştı. Bu öneri, özellikle Katalan karşıtı grupların ve Vox partisinin desteğini alıyordu. Temmuz ayında Valensiya Belediyesi (Ajuntament de València), bu teklifi onaylayarak Valensiya özerk hükümetine göndermişti. Ancak Cuma günü, yerel medyada çıkan haberlere göre, AVL, bu değişikliği kesin bir dille reddeden bir rapor yayımladı ve bu durum, bölgedeki dil politikaları üzerindeki gerilimi daha da artırdı.
AVL'nin kararı, Valensiya dilinin standartlaşması ve korunması açısından büyük önem taşıyor. Akademi, Valensiya dilinin resmi ve bilimsel otoritesi olarak kabul ediliyor ve dilin kullanımına ilişkin normları belirliyor. Rapor, Valensiya şehrinin mevcut resmi adı olan "València"nın (Katalanca/Valensiyaca standart yazım) dilbilimsel olarak doğru ve kabul edilebilir tek form olduğunu vurguluyor. PP ve Vox'un önerdiği "Valéncia" versiyonu ise, dilbilimsel bir temeli olmayan, siyasi saiklerle ortaya atılmış, "ayrılıkçı" bir yazım olarak değerlendiriliyor. Bu durum, Valensiya dilinin Katalanca ile olan ilişkisini reddeden ve onu tamamen ayrı bir dil olarak konumlandırmaya çalışan "blaverismo" akımının bir yansıması olarak görülüyor.
Valensiya'da Dil Tartışmalarının Kökenleri
Valensiya'daki dil tartışmaları, İspanya'nın karmaşık dilsel ve kültürel yapısının bir parçasıdır. Valensiya dili, İspanyolca (Kastilyaca) ile birlikte Valensiya Özerk Bölgesi'nin iki resmi dilinden biridir. Dilbilimsel olarak, Valensiya dili genellikle Katalan dilinin bir lehçesi olarak kabul edilir ve Katalonya'da konuşulan Katalanca ile yüksek derecede karşılıklı anlaşılırlığa sahiptir. Ancak, Valensiya'da bazı siyasi ve kültürel gruplar, Valensiya dilinin Katalanca'dan tamamen ayrı ve bağımsız bir dil olduğunu savunmaktadır. Bu görüş, "blaverismo" olarak bilinen ve genellikle sağcı siyasi partilerle ilişkilendirilen bir harekettir.
Franco diktatörlüğü döneminde, İspanya'da bölgesel dillerin kullanımı şiddetle bastırılmış, sadece İspanyolca resmi dil olarak kabul edilmişti. Demokrasiye geçişle birlikte, Katalanca, Baskça ve Galiçyaca gibi bölgesel diller yeniden canlanmış ve özerk bölgelerde resmi statü kazanmıştır. Valensiya'da da Valensiya dili, bölgesel kimliğin önemli bir unsuru haline gelmiştir. Ancak, dilin Katalanca ile olan ilişkisi ve isimlendirilmesi (Valensiyaca mı, Katalanca'nın Valensiya lehçesi mi?) sürekli bir siyasi çekişme konusu olmuştur. PP ve Vox gibi partiler, İspanya'nın dilsel birliğini vurgulayarak bölgesel dillere karşı daha mesafeli bir tutum sergilerken, sol partiler ve bölgesel milliyetçiler, dilsel çeşitliliği ve bölgesel kimlikleri desteklemektedir.
Dil Akademisi Kararının Siyasi ve Kültürel Yankıları
Valensiya Dil Akademisi'nin (AVL) bu kararı, Valensiya'daki dil politikaları ve kültürel kimlik tartışmaları açısından derin siyasi ve kültürel yankılara sahiptir. Akademi, dilin bilimsel ve normatif otoritesi olarak, siyasi müdahalelere karşı dilin standartlarını koruma misyonunu üstlenmiştir. Bu ret kararı, PP ve Vox'un Valensiya'nın dilsel kimliğini kendi ideolojik çizgileri doğrultusunda yeniden şekillendirme çabalarına karşı önemli bir duruş sergilemektedir. Karar, Valensiya dilinin Katalanca ile olan ortak kökenlerini kabul eden ve dilbilimsel bütünlüğü savunan çevreler tarafından memnuniyetle karşılanırken, "blaverismo" yanlıları ve Katalan karşıtı gruplar için bir hayal kırıklığı yaratmıştır.
Bu gelişme, İspanya genelindeki bölgesel dil tartışmalarının bir microcosm'u olarak da görülebilir. Katalonya'da Katalanca'nın, Bask Ülkesi'nde Baskça'nın ve Galiçya'da Galiçyaca'nın statüsü ve kullanımı, sık sık merkezi hükümet ile özerk yönetimler arasında gerilimlere neden olmaktadır. Valensiya'daki bu son olay, yer adlarının ve dilin, sadece iletişim araçları olmanın ötesinde, derin kimliksel ve siyasi semboller olduğunu bir kez daha göstermektedir. AVL'nin kararı, Valensiya'da dilbilimsel standartların siyasi manipülasyonlara karşı korunmasının bir örneği olarak kayıtlara geçmiştir. Ancak bu kararın, PP ve Vox'un dil politikalarından tamamen vazgeçtiği anlamına gelmediği ve "dil savaşının" farklı cephelerde devam edeceği tahmin edilmektedir.
