İspanya'da siyasi gündemi uzun süredir meşgul eden ve Katalonya'daki bağımsızlık yanlısı siyasetçilere yönelik af yasası, Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın (TJUE) onayıyla yeni bir boyut kazanırken, Katalonya Özerk Yönetimi Başkanı Salvador Illa, muhalefetin sert eleştirileriyle karşı karşıya kaldı. Eski Katalonya Başkanı Carles Puigdemont'un, İspanya'yı yasanın uygulanmasında "ihmalkarlık" nedeniyle Avrupa Komisyonu'na şikayet etmesinden bir gün sonra, Katalan Parlamentosu'ndaki bağımsızlık yanlısı partiler, Illa'nın geçmişteki "af yok" söylemlerini gündeme getirerek baskıyı artırdı. Illa ise eleştirilere, yasanın Katalonya'da müzakerelerin normalleşmesi için gerekli olduğunu vurgulayarak yanıt verdi ve "ileriye bakma" çağrısı yaptı.
Katalan Parlamentosu'nun son oturumunda tansiyon yükseldi. Junts (Katalonya İçin Birlikte) partisinin lideri Mònica Sales, Illa'ya dönerek, "Önce 'ne af ne de başka bir şey' dediniz" sözleriyle geçmişteki tutumunu hatırlattı. Kısa süre sonra, ERC (Katalonya Cumhuriyetçi Solu) lideri Josep Maria Jové de benzer bir eleştiri yönelterek, Illa'dan "hafızasını tazelemesini" istedi ve "Siz bunu istemiyordunuz" ifadelerini kullandı. Bu suçlamalar karşısında Illa, geçmiş tartışmalara girmekten kaçınarak, "Katalonya'da müzakerelerin normalleşebilmesi için bir affa ihtiyaç vardı" şeklinde bir savunma yaptı ve siyasi gerilimi azaltma arzusunu dile getirdi.
Amnistiye Yasası'nın Arka Planı ve Siyasi Bağlamı
Söz konusu af yasası, 2017 yılında Katalonya'da düzenlenen yasa dışı bağımsızlık referandumu ve ardından gelen tek taraflı bağımsızlık ilanıyla bağlantılı olarak yargılanan veya sürgüne gönderilen binlerce Katalan siyasetçi ve aktivisti kapsıyor. İspanya Sosyalist İşçi Partisi (PSOE) lideri ve Başbakan Pedro Sánchez'in azınlık hükümetini kurabilmek için Katalan bağımsızlıkçı partilerin (Junts ve ERC) desteğine ihtiyaç duyması, PSOE'nin başlangıçta karşı çıktığı af yasasını gündemine almasına neden oldu. Bu yasa, Sánchez hükümetinin siyasi istikrarı için kritik bir öneme sahipken, İspanya genelinde ve özellikle muhafazakar çevrelerde büyük tartışmalara yol açtı. Hukuki ve etik boyutları sıkça sorgulanan yasa, nihayetinde Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın (TJUE) onayıyla yürürlüğe girdi.
Salvador Illa'nın liderliğini yaptığı PSC (Katalonya Sosyalist Partisi), PSOE'nin Katalonya'daki kolu olarak, başlangıçta af fikrine sıcak bakmıyordu. Illa'nın "ne af ne de başka bir şey" şeklindeki önceki açıklamaları, partinin o dönemdeki genel çizgisini yansıtıyordu. Ancak, İspanya'daki siyasi denklemin değişmesi ve Sánchez'in hükümet kurma çabaları, partinin bu konudaki tutumunu gözden geçirmesine neden oldu. Bağımsızlık yanlısı partiler, Illa'nın bu "dönüşümünü" siyasi fırsatçılık olarak değerlendirerek, kendisini çelişkili bir duruma düşürmeye çalışıyorlar. Onlara göre, Illa şimdi savunduğu bir şeyi geçmişte reddederek güvenilirlik sorunları yaşıyor.
Katalonya Siyasetindeki Gerilim ve Gelecek Beklentileri
Katalonya'da siyasi gerilim, af yasasının yürürlüğe girmesiyle birlikte azalmak yerine, farklı bir boyuta taşındı. Bağımsızlık yanlısı partiler, yasanın tam ve eksiksiz uygulanması konusunda İspanyol hükümetine baskı yapmaya devam ediyor. Carles Puigdemont'un Avrupa Komisyonu'na yaptığı şikayet de bu baskının bir göstergesi. Puigdemont ve destekçileri, İspanyol yargısının af yasasının uygulanmasında kasıtlı olarak gecikmeler yarattığını veya engeller çıkardığını iddia ediyor. Bu durum, yasanın sadece yasal bir metin olmaktan öte, derin siyasi hesaplaşmaların bir aracı haline geldiğini ortaya koyuyor.
Salvador Illa'nın "normalleşme" vurgusu, Katalonya'da uzun süredir devam eden siyasi kutuplaşmayı aşma arzusunu yansıtıyor. Ancak, bağımsızlık yanlısı partilerin Illa'ya yönelik eleştirileri, Katalan siyasetinde uzlaşının ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Yaklaşan Katalonya bölgesel seçimleri öncesinde, af yasası ve Illa'nın bu konudaki tutumu, seçim kampanyalarının ana gündem maddelerinden biri olmaya devam edecek. Bu durum, İspanya'nın genel siyasi istikrarını da doğrudan etkiliyor; zira Katalan partilerin desteği, Sánchez hükümetinin meclisteki çoğunluğunu sürdürmesi için hayati önem taşıyor. Gelecek dönemde, af yasasının tam olarak nasıl uygulanacağı ve bunun Katalonya ile İspanya arasındaki ilişkileri nasıl şekillendireceği merak konusu olmaya devam ediyor.
