İspanya'nın Catalunya (Katalonya) özerk bölgesinin emniyet teşkilatı Mossos d’Esquadra'nın (Katalan Polisi) adli birimi, 1 Ekim 2017'deki (1-O) bağımsızlık referandumu sırasında gözünü kaybeden Roger Español davasında önemli bir açıklama yaptı. Mossos'un Fotoğraf ve Görsel-İşitsel Bilimsel Birimi'nden (Unitat de Fotografia i Audiovisuals de la Científica) uzmanlar, Español'un yaralanmasına neden olan polis memurunun doğrudan hedef almadığını savundu. Barselona'daki Escola Ramon Llull çevresinde çekilen görüntülerin incelenmesi sonucunda, söz konusu silahın "eğik" olduğu ve "yere doğru nişan alındığı" belirtildi. Uzmanlar, kauçuk merminin önce "sekerek" daha sonra Español'a isabet ettiğini iddia etti. Bu açıklama, davanın üçüncü oturumunda gündeme gelirken, mağdur ile polis memuru arasındaki mesafenin 14,12 metre olduğu da kayıtlara geçti.
Bu yeni iddia, 1-O referandumunun şiddet olaylarının en bilinen yüzlerinden biri haline gelen Roger Español'un adalet arayışında yeni bir dönemeç oluşturuyor. Español, referandum günü yaşanan polis müdahalesi sırasında gözünden vurularak ciddi şekilde yaralanmış ve bir gözünü kaybetmişti. Olay, Katalonya'da ve uluslararası alanda büyük yankı uyandırmış, polis şiddeti tartışmalarını alevlendirmişti. Mossos'un raporu, olayın kasıtlı bir hedef alma eylemi olmadığını öne sürerek, davanın seyrini değiştirebilecek nitelikte görülüyor.
Dava sürecinde sunulan bu teknik rapor, kauçuk mermilerin kullanımına ilişkin tartışmaları da yeniden alevlendirdi. Katalan polisinin 2014 yılında kauçuk mermi kullanımını yasaklamasına rağmen, İspanya Ulusal Polisi (Policía Nacional) bu tür mühimmatı kullanmaya devam ediyordu. Uzmanların raporunda, olayın detaylarına inilerek, polis memurunun yalnızca bir kez kauçuk mermiyle ateş ettiği ve bu atışın yere doğru yapıldığı vurgulandı. Ayrıca, atış anında memurun görüş alanının "kısmen kapalı" olduğu da belirtildi. Bu detaylar, polisin eyleminin kasıtlı olup olmadığına dair yargılamayı karmaşıklaştırıyor.
Tek Atış ve Tartışmalı Mesafe
Katalan polisinden üç uzmanın yaptığı açıklamaya göre, olay yerinde toplam beş atış incelendi. Ancak bu atışların hepsinin kauçuk mermi mi yoksa boş mermi mi olduğu kesin olarak teyit edilemedi. Uzmanlar, hazırladıkları raporda, yukarı doğru bir yörüngeyle sonlanan "boylamasına bir leke" tespit ettiklerini belirtti. Bununla birlikte, ikinci ve üçüncü atışlar arasında "silaha bir kauçuk mermi yerleştirildiği" de gözlemlendiği kaydedildi. Bu tespit, suçlanan memurun tek bir kauçuk mermi atışı yaptığı ve bunun yere doğru yönlendirildiği iddialarını güçlendiriyor.
Mossos bilirkişileri, atışın hemen ardından yerde bir kauçuk topun bulunduğunu da doğruladı. Bu durum, merminin yere çarptıktan sonra sekerek Español'a isabet ettiği teorisini desteklemek için önemli bir kanıt olarak sunuluyor. Ancak, Omega Araştırma Vakfı'ndan Neil Corney gibi bağımsız uzmanlar, mağdur ile polis memuru arasındaki 14,12 metrelik mesafenin "kısa" olduğunu ve önerilen minimum 25 metrelik mesafeye uymadığını belirtti. Corney, istisnai durumlarda bu mesafenin kabul edilebilir olabileceğini kabul etmekle birlikte, atıştan hemen önce polis memurunun Español'un yönüne doğru "yaklaşık bir metre" ilerleyerek mesafeyi daha da kısalttığını ifade etti. Bu durum, atışın riskini artırdığı yönünde yorumlara yol açıyor.
Omega Araştırma Vakfı, askeri, polis ve güvenlik ekipmanlarının kullanımını araştıran ve ihlalleri raporlayan kar amacı gütmeyen bir kuruluş. Corney, ifadesinde, pompalı tüfekle ateş eden memurun "silahın namlusunun yönüne bakmadığını" ve "iyi nişan almadığını" vurguladı. Ayrıca, iki memurun arasından ateş etmesinin, memurun "nişancılığına güvendiği" anlamına geldiğini de sözlerine ekledi. Bu yorumlar, Mossos'un doğrudan hedef alınmadığı yönündeki iddialarına rağmen, polisin atış sırasında yeterince dikkatli davranmadığı ve riskli bir eylemde bulunduğu yönünde eleştirilere yol açıyor.
1-O Referandumu ve Polis Şiddeti Bağlamı
Roger Español davası, 1 Ekim 2017'de Katalonya'da yapılan ve İspanya Anayasa Mahkemesi tarafından yasa dışı ilan edilen bağımsızlık referandumunun (1-O) acı sonuçlarından sadece biri. O gün, İspanya Ulusal Polisi ve Guardia Civil (Jandarma) birlikleri, oy kullanmaya çalışan Katalan vatandaşlarına karşı sert müdahalelerde bulunmuş, yüzlerce kişi yaralanmıştı. Referandumun iptali ve engellenmesi amacıyla yapılan bu müdahaleler, uluslararası kamuoyunda büyük tepki çekmiş, İspanya'nın demokratik imajına gölge düşürmüştü. Barselona (Barcelona) başta olmak üzere birçok şehirde okullarda kurulan sandıklara yapılan baskınlar, kauçuk mermi, cop ve diğer zor kullanma araçlarının orantısız kullanımıyla hafızalara kazınmıştı.
Katalonya'da kauçuk mermilerin kullanımı, özellikle 2012 yılında Ester Quintana'nın Barselona'da bir protesto sırasında gözünü kaybetmesi olayının ardından büyük tartışmalara yol açmış ve Mossos d’Esquadra tarafından 2014 yılında yasaklanmıştı. Ancak İspanya Ulusal Polisi, bu yasağa tabi değildi ve 1-O referandumunda kauçuk mermileri kullanmaya devam etti. Roger Español'un davası, bu yasağın ulusal polis için de geçerli olması gerektiği yönündeki talepleri güçlendirdi ve polis şiddeti mağdurlarının adalet arayışının sembolü haline geldi. Español, siyasi arenada da aktif rol alarak, mağdurların sesi olmaya çalıştı.
Davanın Geleceği ve Adalet Arayışı
Mossos d’Esquadra'nın adli raporu, Roger Español davasında önemli bir dönüm noktası olabilir. Rapor, polisin doğrudan hedef almadığı, merminin sekerek isabet ettiği yönündeki savunmayı güçlendiriyor gibi görünse de, atış mesafesi, memurun nişan alma şekli ve kauçuk mermilerin riskli doğası gibi faktörler hala tartışma konusu. Neil Corney'in "kısa mesafe" ve "iyi nişan almama" yorumları, polisin eyleminin kasıtlı olmasa bile, ihmalkar ve tehlikeli olduğu yönündeki iddiaları destekliyor.
Bu dava, sadece Roger Español için değil, 1-O referandumunda polis şiddetinden etkilenen tüm mağdurlar için adaletin sağlanması açısından büyük önem taşıyor. İspanya'da son dönemde Katalonya kriziyle ilgili af yasaları (amnistía) gündeme gelmiş olsa da, Roger Español'u yaralayan ulusal polis memurlarına yönelik af talepleri mahkemelerce reddedilmişti. Bu durum, yargı sürecinin bağımsızlığını ve mağdurların adalet talebinin ciddiyetini ortaya koyuyor. Dava, polisin zor kullanma yetkisinin sınırlarını, sorumluluklarını ve bu tür olaylarda adli süreçlerin nasıl işlemesi gerektiğini bir kez daha gündeme getiriyor. Kamuoyu, yargının bu karmaşık davada nasıl bir karar vereceğini merakla bekliyor.
