İspanyol sanat dünyasının cesur seslerinden Mariaelena Roqué (Tarragona, 1952), Barselona'daki Rocío Santa Cruz galerisinde açtığı ilk kişisel sergisinde çarpıcı açıklamalarda bulundu. Roqué, "Ben bir fahişe değilim ve hiç olmadım. Ancak, özgür bir kadın olarak kendi dilimi savunduğum için bana fahişe muamelesi yapıldı ve bir fahişe olarak reddedildim" ifadeleriyle sanat ve toplumdaki kadın algısına dair derin bir eleştiri getirdi. Bu sergi, 12. Gallery Weekend etkinliğiyle eş zamanlı olarak sanatseverlerle buluşuyor ve Roqué'nin uzun yıllardır sahne arkasında sürdürdüğü yaratıcı kimliğini ilk kez bir galeri ortamına taşıyor.
Roqué'nin sergisinin merkezinde, gece bir ormanda çıplak koşan bir kadını gösteren performans fotoğrafları yer alıyor. Bu güçlü görseller aracılığıyla sanatçı, "avcıların partilerine götürdüğü" fahişeleri ve yol kenarlarında müşteri bekleyen kadınları anımsatarak, kadın bedeninin metalaştırılmasına ve sömürülmesine dikkat çekiyor. Mariaelena Roqué, bu sergiyle sadece kendi yaşadığı haksızlığı değil, aynı zamanda toplumun marjinalleştirdiği ve sesini kısmaya çalıştığı tüm kadınlar adına bir ses olmayı hedefliyor. Sanatçının bu çıkışı, İspanya'da ve dünya genelinde kadın hakları, sanatsal ifade özgürlüğü ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerine süregelen tartışmalara yeni bir boyut kazandırıyor.
Mariaelena Roqué, deneysel ve çok disiplinli çalışmalarıyla tanınan, Katalan sanatının önemli figürlerinden Carles Santos'un kurucularından olduğu Companyia Carles Santos'un da kurucularından biri olarak biliniyor. Santos ile birlikte yürüttüğü çalışmalar, onun performans sanatına olan yatkınlığını ve geleneksel kalıpların dışına çıkma arayışını ortaya koyuyor. Roqué'nin "kendi dilini savunmak" ifadesi, hem sanatsal ifadesinin özgünlüğüne ve bağımsızlığına hem de belki de Katalanca gibi bölgesel bir dilin kültürel kimliğini koruma mücadelesine işaret edebilir. Bu bağlamda, sanatçının yaşadığı deneyim, sadece kişisel bir haksızlık olmanın ötesinde, sanatsal özgürlüğün ve kadın kimliğinin toplumsal baskılar karşısındaki direncini sembolize ediyor.
Sanat, Cinsiyetçilik ve Toplumsal Algılar
Roqué'nin açıklamaları, sanat dünyasında ve genel olarak toplumda kadınların karşılaştığı cinsiyetçi muameleyi ve çifte standardı bir kez daha gündeme getiriyor. Kadın sanatçıların, özellikle de bedensel ifadeyi kullanan veya norm dışı temaları işleyenlerin, sıklıkla ahlaki yargılarla veya cinsel göndermelerle damgalanması, ne yazık ki yaygın bir durum. Bu tür yargılar, kadınların sanatsal yeteneklerini ve entelektüel derinliklerini göz ardı ederek, onları yalnızca cinsiyetleri üzerinden tanımlamaya çalışan ataerkil zihniyetin bir yansımasıdır. Roqué'nin yaşadığı deneyim, sanatın güçlü bir eleştiri aracı olmasının yanı sıra, sanatçıların kendi varoluş mücadelelerini de yansıttığını gösteriyor.
İspanya'da fahişelik konusu uzun yıllardır tartışmalı bir gündem maddesi olmuştur. Yasal olarak dekriminalize edilmiş olsa da, fahişeliğin düzenlenmesi veya tamamen yasaklanması üzerine siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşları arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Roqué'nin performansı ve açıklamaları, bu karmaşık sosyal soruna sanatsal bir perspektiften yaklaşarak, fahişeliğin sadece yasal bir mesele olmadığını, aynı zamanda kadın bedeninin sömürülmesi, toplumsal dışlanma ve insanlık onuruyla ilgili derin etik boyutları olduğunu vurguluyor. Sanatçı, bu kadınların sesini duyurarak, onların yaşadığı acılara ve haksızlıklara karşı bir farkındalık yaratmayı amaçlıyor.
Küresel Bir Mücadele ve Sanatın Gücü
Mariaelena Roqué'nin Barselona'dan yükselen bu sesi, aslında dünya genelindeki birçok kadın sanatçının ve özgür ruhlu kadının yaşadığı deneyimlerle örtüşüyor. Türkiye'de de kadın sanatçılar, zaman zaman toplumsal normlara meydan okuyan veya kadın bedenini farklı şekillerde ele alan eserleri nedeniyle benzer yargılarla karşılaşabiliyor. Sanatsal ifade özgürlüğü ile toplumsal değerler arasındaki gerilim, özellikle kadınların kendilerini özgürce ifade etme çabasında daha belirgin hale geliyor. Roqué'nin sergisi, bu anlamda evrensel bir çağrı niteliği taşıyor: kadınların kendi seslerini bulma, kendi "dillerini" savunma ve toplumsal baskılara rağmen özgürce var olma mücadelesini desteklemek. Sanat, bu mücadelede sadece bir ifade biçimi değil, aynı zamanda bir direniş ve dönüştürücü bir güç olarak öne çıkıyor. Roqué'nin sergisi, Barselona'nın canlı sanat ortamında bu önemli tartışmaları tetikleyerek, sanatın toplumsal değişime katkıda bulunma potansiyelini bir kez daha gözler önüne seriyor.
