Ne kırmızı ne beyaz, hatta roze bile olmayan, kendine özgü bir karaktere sahip olan "brisat" veya uluslararası adıyla "orange" şaraplar, İspanya'nın Catalunya (Katalonya) bölgesinde adeta bin yıllık bir diriliş yaşıyor. Modern bir trend gibi görünse de, aslında kökeni antik çağlara dayanan bu özel şarap yapım tekniği, son yıllarda şarap dünyasında yeniden hak ettiği yeri bulmaya başladı. La Natural'ın iletişim direktörü Frida Teixidor Høverstad'ın B de gust programında paylaştığı sırlar, bu eşsiz içeceğin hem geleneksel hem de yenilikçi yönlerini gözler önüne seriyor. Bu şaraplar, tek bir şişede iki dünyanın en iyi özelliklerini bir araya getirerek, şarap tutkunlarına bambaşka bir deneyim sunuyor.
Beyaz Üzümlerden Kırmızı Şarap Tekniğiyle Üretim
"Brisat" şaraplarını anlamak için en hızlı yol, onların tamamen beyaz üzümlerden, ancak kırmızı şarap yapım yöntemleriyle üretildiğini bilmektir. Bu süreçte, beyaz üzüm şırası, fermantasyon ve maserasyon aşamalarında üzüm kabukları, çekirdekleri ve hatta bazen salkım sapları (rapa) ile uzun süre temas halinde bırakılır. Katalanca'da üzüm kabuğuna "brisa" denildiği için, bu yöntemle üretilen şaraplara "brisat" adı verilmiştir. Bu peliküler temas (kabuk teması), şaraba derinlik, yapı ve kendine has bir renk katarken, aynı zamanda eşsiz bir duyusal profil kazandırır.
Kabuklarla uzun süreli temas, şarapların tat ve dokusunu kökten değiştirir. Frida Teixidor Høverstad'a göre, bu temas şaraba belirgin bir burukluk (astringency) verir; tıpkı ağaçtan yeni koparılmış bir hurma yediğinizde ağızda bıraktığı o hafif pürüzlü his gibi. Bu sayede brisat şarapları, geleneksel beyaz şaraplara kıyasla çok daha dolgun bir yapı ve karmaşık aromatik profiller sergiler. Ayrıca, beyaz üzüm çeşitlerinin kırmızı üzümlere göre daha hassas olduğunu belirten Høverstad, kabuk temasının şaraba doğal bir koruyucu görevi gördüğünü ve sülfit ekleme ihtiyacını azalttığını vurguluyor. Bu kimyasal özellik, brisat şaraplarının doğal şarap akımıyla güçlü bir bağ kurmasını sağlıyor.
Katalonya'da Doğal Şarapçılığın Yeni Gözdesi
Gazeteci Marc Picanyol'un hazırladığı Amb pells: Guia dels vins brisats de Catalunya (Kabuklarla: Katalonya Brisat Şarapları Rehberi) adlı rehber, bu şarap türünün Katalonya'daki yükselişini somut verilerle ortaya koyuyor. Rehbere göre, Katalan bölgesinde tam 137 şaraphane, çeşitli brisat şarapları üretiyor. Daha da dikkat çekici olanı ise, bu şaraphanelerin 133'ünün vahşi mayalarla çalışması; bu durum, brisat şaraplarının minimum müdahale veya doğal şarapçılık felsefesiyle ne kadar iç içe olduğunu gösteriyor. Bu istatistikler, Katalonya'nın sadece geleneksel şaraplarıyla değil, aynı zamanda yenilikçi ve doğal yaklaşımlarıyla da öne çıktığını kanıtlıyor.
Brisat şarapları, 1980'li yıllarda daha temiz ve homojen beyaz şarapların popülerleşmesiyle bir dönem göz ardı edilmişti. Ancak son yıllarda, özellikle Catalunya'nın Terra Alta bölgesi, bu antik tekniğin yeniden canlanmasında öncü rol oynadı. Terra Alta, Katalonya'daki Garnatxa Blanca (Beyaz Grenache) üzümünün %90'ını üreten önemli bir bölgedir ve bu üzüm çeşidi, brisat şarapları için ideal bir temel oluşturur. La Natural'ın Mandarines adlı şarabı, Terra Alta'nın Garnatxa Blanca üzümlerinden Empordà bölgesinde vinifiye edilerek üretilmiş başarılı bir örnektir. Bu şarap, mandalina gibi narenciye notalarıyla öne çıkıyor ve bu özel üretim profiline mükemmel bir şekilde uyum sağlıyor.
Orange şarapların popülaritesi sadece İspanya ile sınırlı değil; Gürcistan'ın antik "amber şaraplarından" İtalya'nın Friuli bölgesine, Slovenya'dan Avustralya'ya kadar global bir ilgi görüyor. Bu şaraplar, geleneksel şarap algısını zorlayarak, şarap severlere daha otantik, terroir odaklı ve sürdürülebilir bir seçenek sunuyor. Türkiye'de de son yıllarda doğal şarapçılık akımının hız kazanmasıyla birlikte, bazı butik üreticiler yerel beyaz üzüm çeşitleriyle benzer denemeler yapmaya başlamıştır. Bu durum, Türkiye'nin zengin üzüm mirasının da orange şaraplar gibi farklı vinifikasyon teknikleriyle keşfedilebileceği potansiyelini göstermektedir. Küresel anlamda, bu şaraplar, şarap dünyasında çeşitliliğin ve deneyselliğin artan önemini vurguluyor.
Sonuç olarak, "brisat" veya "orange" şarapların yeniden doğuşu, şarapçılıkta köklü geleneklerin modern beklentilerle nasıl harmanlanabileceğinin çarpıcı bir örneğidir. Bu şaraplar, sadece benzersiz bir içim deneyimi sunmakla kalmıyor, aynı zamanda doğal ve sürdürülebilir üretim yöntemlerine olan ilgiyi de artırıyor. Katalonya'nın öncülüğünde, bu özel şaraplar, hem yerel ekonomiye katkı sağlıyor hem de şarap dünyasının sürekli evrilen dinamiklerine yeni bir soluk getiriyor. Tüketicilerin daha maceracı ve özgün tatlar arayışında olduğu günümüz pazarında, brisat şaraplarının parlak geleceği olduğu aşikardır.
