İspanya'nın özerk bölgelerinden Catalunya (Katalonya), Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OCDE) tarafından hazırlanan 2022 PISA (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı) testlerinde, bir önceki rapora göre okuma ve fen bilimleri alanlarında dikkat çekici bir iyileşme kaydettiği iddia edildi. Bölge, okuma ve fen bilimlerinde İspanya genelinde lider konuma gelirken, matematik alanında Madrid'in gerisinde kalsa da Avrupa ortalamasının üzerinde bir performans sergilediği belirtildi. Ancak bu olumlu görünen veriler, Catalunya'nın testlere katılan öğrencilerin yüksek bir yüzdesini dışarıda bırakması nedeniyle gölgelendi. Bu durum, elde edilen örneklemin Katalan öğrenci popülasyonunu temsil etmediği gerekçesiyle sonuçların geçerliliğini ortadan kaldırdı. Catalunya Eğitim ve Mesleki Eğitim Bakanı (Consellera d'Educació i Formació Professional) Esther Niubó, bu nedenle sonuçları değerlendirmekten kaçınarak, "Bu, siyaset kurgusu (política-ficción) yapmak olurdu" ifadelerini kullandı.
Bakan Niubó, Catalunya'nın sonuçlarını yorumlamaktan imtina ederken, İspanya'nın diğer özerk bölgelerinin PISA sonuçlarına değindi. Bu sonuçlar, tıpkı Catalunya'nın önceki testlerinde olduğu gibi, İspanya genelinde eğitim performansında yaygın bir düşüş eğilimi olduğunu gösteriyor. Niubó, bu durumun eğitim camiasıyla birlikte bu düşüşü tersine çevirmek ve Katalan okullarının durumunu iyileştirmek için bir tartışma başlatmak adına önemli bir neden olduğunu savundu. Eğitimcilerin grev yaptığı ve yeni eğitim-öğretim yılının başladığı bir dönemde yapılan bu açıklamalar, okuma becerilerindeki düşüşe dikkat çekti. Bakan, Catalunya'da okuma ve matematik yetkinliğini güçlendirmek için halihazırda çeşitli önlemlerin uygulamaya konulduğunu da hatırlattı.
Geçtiğimiz günlerde İspanya genelinde okullarda ekran kullanımına ilişkin yeniden alevlenen tartışmaya da değinen Niubó, Eğitim Bakanlığı'nın sınıflarda teknolojinin kullanımını rasyonelleştirmeyi ve öğrenmeye açılan bir kapı olarak okumayı teşvik etmeyi benimsediğini belirtti. "Daha az ekran, ama her şeyden önce daha fazla okuma anlama" diyerek vurgu yapan bakan, bu konularda ailelerin desteğinin de "temel" olduğunu ekledi. Niubó ayrıca, Catalunya'daki tüm okullarda zorunlu okuma derslerinin yeniden getirilmesi olasılığını da göz ardı etmediğini ifade etti. Bu tür önlemlerin, öğrencilerin akademik başarılarını artırma ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirme potansiyeli taşıdığı düşünülüyor.
PISA Skandalının Arka Planı ve Siyasi Yankıları
OCDE'nin PISA testleri, dünya genelinde eğitim sistemlerinin performansını karşılaştırmak ve değerlendirmek için kullanılan önemli bir araçtır. Üç yılda bir uygulanan bu testler, 15 yaşındaki öğrencilerin okuma, matematik ve fen bilimleri alanlarındaki becerilerini ölçer. Elde edilen veriler, ülkelerin ve bölgelerin eğitim politikalarını şekillendirmelerine yardımcı olur. Catalunya'da yaşanan bu "örneklem dışı bırakma" hatası, bölgenin eğitim sisteminin uluslararası arenadaki itibarını ciddi şekilde zedeledi. Hatanın ortaya çıkmasının ardından, Eğitim Bakanlığı (Educació) üç disiplin soruşturması başlatmış ve bakanlığın genel sekreteri Teresa Sambola'yı "yeni bir döneme başlamak" amacıyla görevden almıştı. Bu hızlı adımlar, olayın ciddiyetini ve idari sorumluluğun üstlenildiğini gösterse de, siyasi tartışmaların önünü açtı.
PISA sonuçlarının (geçersiz de olsa) açıklanmasının ardından, Parlament'deki (Katalonya Parlamentosu) siyasi gruplar, Generalitat (Katalonya Hükümeti) Başkanı Salvador Illa'nın Parlament'te bir açıklama yapması konusunda ısrar etti. Hükümet sözcüsü Sílvia Paneque, Illa'nın her zaman Parlament'in emrinde olduğunu belirtse de, bu konudaki tarih verme sorularından kaçındı. Parlament'in masa ve sözcüleri kurulu, Illa'nın açıklama yapacağı tarihi önümüzdeki günlerde belirlemeyi planlıyor. Muhalefet partileri, hatanın ortaya çıktığı Temmuz ayında Illa'nın hemen açıklama yapmasını talep etmişti. Ancak Parlament'teki çoğunluğu oluşturan PSC (Katalonya Sosyalist Partisi), ERC (Katalonya Cumhuriyetçi Solu) ve Comuns (Ortaklar) grupları, tatil dönüşü, olayla ilgili kesin sonuçlar elde edildikten sonra Illa'nın açıklama yapmasını tercih etti. Bu gecikme, muhalefet tarafından eleştirilere neden oldu.
Eğitimde Hesap Verebilirlik ve Gelecek Adımlar
Hükümet ortaklarının Illa'nın açıklamasını erteleme kararı, PISA testlerindeki hatadan duydukları rahatsızlıkla çelişmiyor. Örneğin, ERC'nin Parlament sözcüsü Esther Capella, Illa'nın açıklamaları ikna edici olmazsa Eğitim Bakanlığı'ndan istifa talebinde bulunmaktan çekinmeyeceklerini belirtti. Capella, "Bu sorumluluk her zaman teknik görevlilerle sınırlı kalamaz" diyerek üst düzey siyasi sorumluluğa vurgu yaptı. Comuns sözcüsü David Cid ise, Illa'nın Eylül ayının son haftasında yapılması planlanan Genel Politika Tartışması'ndan (DPG) önce Parlament'e gelerek açıklama yapacağına güvendiğini ifade etti ve aksi takdirde "bizimle ve ERC ile vardıkları anlaşmayı ihlal etmiş olacaklarını" söyledi.
Muhalefet partileri, Illa'nın Ağustos ayından önce açıklama yapmasını talep etmişti. PISA testlerinin sonuçları açıklandıktan sonra, Junts (Birlikte) lideri Carles Puigdemont, OCDE PISA raporunun yansıttığı "alarm verici" durum karşısında Katalonya'nın bağımsızlığını savunma gereğini vurguladı. 'X' platformunda yaptığı bir paylaşımda, mevcut sistemin "eleştirel vatandaşlar yetiştirmeyi değil, tüketime ve sosyal medyaya ne kadar bağımlı olursa o kadar iyi vatandaşlar yetiştirmeyi hedeflediğini" iddia etti. PP (Halk Partisi) milletvekili Lorena Roldán ise, Illa'nın hala olayla ilgili açıklama yapmamasını eleştirerek, "Belirli öğrencilerin dışlanması emrini kimin verdiğini ve en önemlisi bu gerçekleri kimin örtbas etme emrini verdiğini hala bilmiyoruz" dedi. Bu tartışmalar, Katalonya'nın eğitim kalitesinin yanı sıra siyasi şeffaflık ve hesap verebilirlik konularında da derin soruları gündeme getiriyor.
Sonuç olarak, Catalunya'nın PISA sonuçları, hem eğitimdeki iyileşme potansiyelini hem de veri toplama ve raporlama süreçlerindeki ciddi eksiklikleri gözler önüne serdi. Geçersiz kılınan bu sonuçlar, sadece akademik bir tartışma konusu olmaktan öte, Katalan siyasetinde önemli bir gerilim kaynağı haline geldi. Hükümetin şeffaflık ve hesap verebilirlik konusundaki adımları, hem eğitim sisteminin geleceği hem de siyasi istikrar açısından kritik öneme sahip olacak. Bu olay, eğitim performansını ölçmenin ve iyileştirmenin, sadece istatistiksel verilerden ibaret olmadığını, aynı zamanda derin siyasi ve toplumsal sorumluluklar gerektirdiğini bir kez daha ortaya koydu.
