İspanya'nın önde gelen bankalarından BBVA'nın son raporu, Catalunya (Katalonya) ekonomisinde son yıllarda belirgin bir model değişikliğine işaret ediyor. Bankanın Barselona'da tanıttığı "2026 Bölgesel Ekonomik Yıllığı"na göre, iletişim, ulaşım, profesyonel hizmetler, finans, sigorta ve araştırma faaliyetleri gibi yüksek katma değerli üretken hizmetler, bu dönüşümün ana itici gücü konumunda. Bu değişim, bölge ekonomisinin daha sürdürülebilir ve rekabetçi bir yapıya bürünme çabasını yansıtıyor.
BBVA raporunun detayları, 2019 ile 2025 yılları arasında özel üretken hizmetlerin Gayri Safi Katma Değer (VAB - Valor Afegit Brut) oranında %25,6'lık şaşırtıcı bir artış kaydettiğini gösteriyor. Bu oran, kişisel hizmetlerdeki %12,4'lük ve kolektif hizmetlerdeki %10,1'lik artışın oldukça üzerinde. Bu veriler, Katalonya'nın geleneksel sanayi ve turizm odaklı ekonomisinden bilgi ve uzmanlık temelli hizmet sektörlerine doğru kaydığını açıkça ortaya koyuyor. Özellikle 2025 yılında Lleida (Lleida) ovası, %3,7'lik VAB artışıyla Katalan ekonomisinin büyümesine liderlik etti.
Ekonomik büyümenin sektörel dağılımına bakıldığında, inşaat sektörü de geçen yıl %5,1'lik bir büyüme ile olumlu bir performans sergiledi. Kuraklık ve hammadde fiyatlarındaki artışın neden olduğu kötü yılların ardından birincil sektör (tarım, balıkçılık vb.) %9,4'lük önemli bir genişleme kaydetti. Ancak sanayi sektörü, 2024'teki %3,5'lik büyümeden 2025'te %1,5'e gerileyerek Katalan ekonomisinin genel büyüme hızının altında kaldı. İmalat sektöründe %1,7'lik ilerleme görülürken, enerji, su ve geri dönüşüm alt sektörleri sadece %0,5 büyüyebildi.
Hizmet Sektörünün Yükselişi ve İhracatın Rolü
BBVA çalışmasının direktörü ve UAB (Universitat Autònoma de Barcelona - Barselona Özerk Üniversitesi) Uygulamalı Ekonomi Emeritus Profesörü Josep Oliver, üretken hizmetlerin güçlenmesinin turizm dışı hizmet ihracatındaki artışa dayandığını belirtiyor. Oliver, bu ihracatların artık turizm hizmetlerinin ağırlığına eşdeğer hale geldiğini vurguluyor. Uzmanlar, bu gelişmeyi, bölgenin verimlilik ve nüfusun yaşam standardını artırma konusundaki endişelerin yaşandığı bir dönemde özellikle olumlu bir işaret olarak değerlendiriyor. Son altı yılda, üretken hizmetlerin üçüncül sektör (hizmetler) VAB'ı içindeki payı %23,8'den %25,6'ya yükseldi.
Bu dönüşüm, Katalonya'nın küresel ekonomideki yerini yeniden tanımlama çabasının bir parçası olarak görülebilir. Yüksek katma değerli hizmetler, genellikle daha nitelikli işgücü gerektirir, daha yüksek ücretler sunar ve ekonomik dalgalanmalara karşı daha dirençli olabilir. İletişim, finans teknolojileri, yapay zeka ve biyoteknoloji gibi alanlardaki yatırımlar, Katalonya'nın Avrupa'nın önde gelen inovasyon merkezlerinden biri olma hedefini destekliyor. Bu durum, bölgenin sadece turist çekmekle kalmayıp, küresel iş dünyası için de bir cazibe merkezi haline gelme potansiyelini güçlendiriyor.
Bölgesel Dinamikler ve Gelecek Perspektifleri
Bölgesel bazda incelendiğinde, Lleida ovasının geçen yılki VAB büyümesine liderlik etmesinde birincil sektördeki toparlanma kritik rol oynadı. Bu komarcalarda (Katalonya'ya özgü idari bölge), birincil sektör %13,6 büyürken, inşaat %7,6 ve hizmetler %3 oranında artış gösterdi. Sanayi ise %0,9 ile daha ılımlı bir büyüme kaydetti. Diğer yandan, Barselona (Barcelona) metropol aksı da %3,1'lik toplam VAB büyümesiyle Katalonya'nın ekonomik motoru olma özelliğini korudu. Bu iyileşme, özellikle işletme faaliyetleriyle bağlantılı özel hizmetlerdeki %4,5'lik artışla desteklendi.
Katalonya'nın bu ekonomik model değişikliği, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için de ilham verici olabilir. Türkiye de sanayiden hizmetlere, özellikle yüksek teknoloji ve bilgi temelli hizmetlere geçiş yapma hedefinde. İstanbul gibi büyük şehirler, finans, iletişim ve profesyonel hizmetler alanında bölgesel bir merkez olma potansiyeli taşıyor. Ancak bu dönüşüm, nitelikli işgücü yetiştirme, Ar-Ge yatırımlarını artırma ve dijital altyapıyı güçlendirme gibi önemli zorlukları da beraberinde getiriyor. Katalonya örneği, doğru stratejilerle bu geçişin nasıl yönetilebileceğine dair değerli dersler sunuyor.
