Katalonya'da sağlık sistemi, doktorların uzun süredir devam eden talepleri doğrultusunda yeni bir genel grev dalgasıyla sarsılıyor. 27 Nisan Pazartesi günü gerçekleşen bu eylem, bölgenin önde gelen doktor sendikası Metges de Catalunya (Katalonya Doktorları) tarafından organize edildi. Barselona'da, Hospital de Sant Pau'dan başlayıp ikonik Sagrada Família'ya kadar uzanan bir protesto yürüyüşü ile doktorlar, kendi özel toplu iş sözleşmelerini talep ederek ve özellikle 24 saatlik nöbet uygulamasına son verilmesini isteyerek seslerini duyurmaya çalıştı. Bu, Katalan sağlık sistemindeki doktorların Ekim ayından bu yana düzenlediği onuncu grev günü olup, İspanya genelinde ilan edilen dört günlük ulusal grevle de eş zamanlı olarak gerçekleşti.
Grev çağrısı yapan sendika, Katalonya Sağlık Departmanı'nın (Departament de Salut) sendikayla müzakere etmeye "duyarsız ve isteksiz" kaldığını belirtti. Doktorların temel talebi, genel sağlık çalışanları sözleşmesinden ayrı, kendilerine özgü çalışma koşulları, ücretlendirmeler ve mesleki standartları içeren bir sözleşmeye sahip olmak. Mevcut sistemdeki en büyük şikayetlerden biri olan 24 saatlik kesintisiz nöbetler, doktorların fiziksel ve zihinsel sağlığını olumsuz etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda hasta güvenliği açısından da ciddi riskler barındırıyor. Bu uzun ve yorucu çalışma saatleri, tükenmişlik sendromunu tetikleyerek doktorların mesleki memnuniyetini düşürüyor ve genç doktorların mesleği bırakma veya yurtdışına gitme eğilimini artırıyor.
Barselona Sokaklarında Sağlık İçin Yürüyüş
Barselona'daki protesto yürüyüşü, saat 10:30'da Hospital de Sant Pau'dan başladı ve şehrin önemli sağlık merkezleri olan Fundació Puigvert, Hospital Dos de Maig ve CAP Sagrada Família gibi noktalarda duraklayarak ilerledi. Yürüyüşün son durağı, Antoni Gaudí'nin başyapıtı olan ve Barselona'nın sembollerinden biri haline gelen Sagrada Família (Kutsal Aile Bazilikası) oldu. Burada doktorlar, taleplerini simgeleyen bir "trencadís" muralı (Katalan modernizminde kullanılan kırık seramik parçacıklarından oluşan mozaik sanatı) inşa ederek yaratıcı ve dikkat çekici bir eylem gerçekleştirdi. Bu sembolik eylem, hem Katalan kültürüne bir gönderme yapıyor hem de doktorların parçalanmış ve onarılması gereken sağlık sistemine dikkat çekme arzusunu yansıtıyordu.
Katalonya İş ve Çalışma Departmanı (Departament d’Empresa i Treball), grev süresince uygulanacak asgari hizmetleri belirledi. Buna göre, acil bakım merkezleri (CUAP), birincil acil bakım noktaları (PAC) ve evde bakım hizmetlerinde (PADES) personel kadrosunun %25'i oranında hizmet verilecek. Diğer acil olmayan hizmetler ise tatil günlerinde uygulanan rejimle, yani %50 oranında işleyişini sürdürecek. Acil durumlar, yatan hastaların bakımı, yoğun bakım üniteleri (UCI) gibi özel birimler, radyoterapi ve kemoterapi tedavileri ile ertelenemez cerrahi operasyonlar normal işleyişine devam edecek. Bu durum, acil olmayan vakalarda uzun bekleme sürelerine ve randevu iptallerine yol açarak hasta mağduriyetini artırma potansiyeli taşıyor.
Sağlık Sistemindeki Kronik Sorunlar ve Uzman Görüşleri
Barselona Doktorlar Koleji (Col·legi de Metges de Barcelona) Genel Sekreteri Sònia Miravet, betevé kanalındaki Bon dia, Barcelona programında yaptığı açıklamada, doktorların taleplerini desteklediğini ve "sağlık hizmeti baskısını sona erdirmek için hızlı ve acil önlemler" alınması gerektiğini vurguladı. Miravet, "Herkesin iyiliği için protestoların mümkün olan en kısa sürede sona ermesini umuyoruz" diyerek, Sağlık Departmanı'nın yeni bir toplu iş sözleşmesi müzakere etmeyi beklemeden "çevik bir şekilde önlemleri uygulayabileceğine" inandığını belirtti. Bu açıklama, meslek odalarının da doktorların yaşadığı sorunların ciddiyetini ve çözümün aciliyetini kabul ettiğini gösteriyor.
İspanya'da ve özellikle Catalunya (Katalonya) bölgesinde sağlık sistemi, son yıllarda ciddi baskılar altında. 2008 küresel ekonomik krizi sonrası uygulanan kemer sıkma politikaları, sağlık bütçelerinde kesintilere yol açmış, bu da personel eksikliği, ekipman yetersizliği ve artan iş yükü gibi sorunları beraberinde getirmişti. COVID-19 pandemisi ise bu sorunları daha da derinleştirerek sağlık çalışanlarının tükenmişlik seviyesini rekor düzeylere çıkardı. İspanya'da doktor başına düşen hasta sayısı Avrupa ortalamasının üzerinde seyrederken, doktorların ücretleri ve çalışma koşulları da birçok Batı Avrupa ülkesine kıyasla daha düşüktür. Bu durum, genç ve deneyimli doktorların Almanya, İngiltere veya İskandinav ülkeleri gibi daha iyi çalışma koşulları sunan ülkelere göç etmesine neden olan "beyin göçü" sorununu tetiklemektedir.
Katalonya'daki doktorların yaşadığı bu sorunlar, Türkiye'deki sağlık çalışanlarının gündeminden de pek uzak değil. Türkiye'de de benzer şekilde doktorlar ve diğer sağlık profesyonelleri, ağır çalışma koşulları, uzun nöbet saatleri, yetersiz ücretlendirme ve şiddet olayları gibi nedenlerle sık sık eylemler yapmakta ve "beyaz reform" gibi düzenlemelerle iyileştirme talep etmektedirler. Özellikle genç doktorların Avrupa ve diğer ülkelere göç etme eğilimi, Türkiye'deki sağlık sisteminin geleceği açısından ciddi bir endişe kaynağıdır. Hem İspanya hem de Türkiye'deki bu durumlar, kamu sağlığı sistemlerinin sürdürülebilirliği ve sağlık çalışanlarının motivasyonu açısından uluslararası bir sorun yumağını işaret etmektedir.
Bu grevlerin kısa vadede hastalar için aksaklıklar yaratması kaçınılmaz olsa da, uzun vadede sağlık sisteminin kalitesini ve sürdürülebilirliğini artırmak için gerekli bir baskı unsuru olduğu düşünülmektedir. Hükümetler, sağlık bütçelerini artırma, personel sayısını yükseltme ve çalışma koşullarını iyileştirme konusunda somut adımlar atmadıkça, doktorların ve diğer sağlık çalışanlarının memnuniyetsizliği artmaya devam edecek ve bu tür eylemlerin sıklığı ve etkisi daha da büyüyecektir. Katalonya'daki bu grev, yalnızca bölgesel bir sorun olmanın ötesinde, küresel sağlık sistemlerinin karşı karşıya olduğu yapısal zorlukların bir yansıması olarak değerlendirilmelidir.
