İspanya'nın özerk bölgesi Catalunya (Katalonya) siyasetinde önemli bir yere sahip olan Junts per Catalunya (Katalonya İçin Birlikte) partisi, bölgedeki banliyö tren ağı Rodalies'de son haftalarda yaşanan ulaşım krizi nedeniyle demiryolu işletmecisi Renfe ve altyapı yöneticisi Adif hakkında "hukuki ve cezai sorumluluk" gerekçesiyle dava açacağını duyurdu. Junts'un Parlament sözcüsü Salvador Vergés, Catalunya Özerk Hükümeti'ne (Generalitat) çağrıda bulunarak, 18 Haziran'a kadar bu kurumların Renfe ve Adif'e karşı yasal yollara başvurmasını talep etti. Vergés, Generalitat'ın bu adımı atmaması halinde, Junts'un kendi inisiyatifiyle dava açacağını belirtti.
Vergés, Parlament'taki kontrol oturumunda yaptığı konuşmada, "Adif ve Renfe, devlet adına Catalunya'yı öldürüyor; yatırım azaldıkça, olay yaşanma ve bir trajediyle karşılaşma olasılığı artıyor" ifadelerini kullandı. Junts milletvekili, demiryolu ağına yapılan yatırım eksikliğini eleştirirken, Bölgesel, Konut ve Ekolojik Geçiş Bakanı Sílvia Paneque'nin (Consellera de Territori, Habitatge i Transició Ecològica) aynı anda hükümet sözcülüğü ve konut gibi farklı görevleri yürütmesini de eleştirdi. Paneque ise, yıllar süren Rodalies yatırımsızlığının ardından bu yasama döneminde planlanan yatırımları ve kaydedilen ilerlemeyi savundu.
Rodalies Krizinin Arka Planı ve Siyasi Yankıları
Junts'un bu kararı, 12 Şubat'ta Rodalies hakkında yapılan monografik genel kurul toplantısında Parlament'ın çoğunluğunun bu yönde bir adımı desteklemesiyle güçlendi. Carles Puigdemont liderliğindeki Junts, o dönemde "feci sonuçlar" nedeniyle Generalitat'ı Renfe ve Adif'e dava açmaya çağıran bir önerge sunmuştu. Vergés, "Parlament teklifi onayladı ama yerine getirmediler" diyerek Generalitat'ı eleştirdi. Bu önergeye PSC (Katalonya Sosyalist Partisi) ve Comuns (Ortaklar) karşı çıkmıştı.
Junts'un duyurusunun ardından, parti grubunun lideri Mònica Sales, Rodalies kullanıcılarının son aylarda yaşadığı aksaklıkları "çile" olarak nitelendirdi. Generalitat Başkanı Salvador Illa'nın sağlık izninde olduğu dönemdeki Catalunya durumu hakkındaki konuşmasında Sales, Vergés'in tehdidini yineleyerek, La Garriga'da (Barselona) R3 hattında Adif'in yaptığı çalışmalar sırasında bir duvarın çökmesini hatırlattı ve "Bu bir trajedi olabilirdi" eleştirisinde bulundu. Bu olay, demiryolu altyapısının güvenliği konusundaki endişeleri artırmıştı. Rodalies ağı, özellikle Barselona metropol bölgesinde her gün yüz binlerce yolcu taşıyan hayati bir ulaşım aracıdır ve yaşanan aksaklıklar, bölge ekonomisi ve sosyal yaşam üzerinde ciddi etkiler yaratmaktadır.
Hükümetin Savunması ve Gelecek Vaatleri
20 Ocak'ta Gelida'da (Barselona) bir stajyer makinistin hayatını kaybettiği ölümcül kazadan bu yana, demiryolu ağı çeşitli kesintilere maruz kaldı ve yaklaşık 200 noktada hız sınırlamalarına gidildi. Bu durum nedeniyle Generalitat, Rodalies biletlerini sübvanse etmek zorunda kaldı; bu önlem en az 31 Mart'a kadar yürürlükte kalacak. Salvador Illa, konuşmasında mevcut Rodalies hizmetinin "Catalunya'nın ihtiyacı olan hizmet olmadığını" kabul etti ve hizmette "mükemmelliğe" ulaşmak için çalışmaya kararlı olduğunu belirtti.
Illa, "Buna sahip olacağız" sözü vererek, demiryolu ağındaki aksaklıklardan günlük olarak etkilenen kullanıcıların "sabırlarına" teşekkür etti. Generalitat Başkanı, Garraf Tüneli veya Rubí gibi yerlerde yapılan gerekli altyapı yatırımlarına ve teslimatı geciken 110 yeni trenin alımına değindi. Illa, "Umarım yıl sonuna kadar gelirler" dedi ve makinistlerin yeni trenlere alışıp eğitimleri tamamlanana kadar "başlangıçta aksaklıklar yaşanacağını" itiraf etti. Bu açıklamalar, Catalunya'daki demiryolu altyapısının modernizasyonunun ne kadar acil bir ihtiyaç olduğunu ve bu sürecin zorluklarını gözler önüne seriyor.
Parlamentodaki Eleştiriler ve Süregelen Kriz
Illa, Rodalies krizinin ve öğretmen ile doktor grevlerinin yaşandığı dönemdeki sağlık iznini "çöküş" olarak nitelendirmeyi reddetti. Ancak muhalefet, demiryolu ağındaki sorunların hala devam ettiğini vurguladı. Comuns grubunun lideri Jéssica Albiach, "Rodalies krizi devam ediyor" diyerek Generalitat'ı altyapıya yatırım yapmaya çağırdı. Albiach, gelecekteki krizleri "planlama" ve "önleme" ile bu alandaki yatırımlara öncelik verilmesi gerektiğini savunarak, Josep Tarradellas Barcelona-El Prat Havalimanı'nın genişletilmesi projesinden vazgeçilmesi gerektiğini belirtti.
Bu kriz yönetimine yönelik eleştiriler, PP (Halk Partisi) ve CUP (Halk Birliği Adaylığı) tarafından da dile getirildi. Halk Partisi grubunun başkanı Alejandro Fernández, Catalunya'nın son haftalarda "benzeri görülmemiş bir demiryolu çöküşü" yaşadığını belirtirken, CUP milletvekili Dani Cornellà, "geçmeyen ve geçse bile geciken trenlerle" Catalunya'nın yaşadığı "çöküşten" yakındı. Bu eleştiriler, Rodalies ağının sadece teknik bir sorun olmaktan öte, bölgesel siyasetin ve merkezi hükümet-yerel yönetim ilişkilerinin de bir yansıması olduğunu gösteriyor. Türkiye'deki benzer banliyö hatlarında da zaman zaman yaşanan aksaklıklar göz önüne alındığında, bu tür altyapı yatırımlarının ve işletmeciliğinin ne kadar kritik olduğu daha iyi anlaşılmaktadır.
