İşgal altındaki Batı Şeria'nın kuzeyinde, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen Kadim yerleşimi, 2005 yılında kısmi geri çekilme anlaşması kapsamında boşaltılmasından 21 yıl sonra, İsrailli yerleşimciler tarafından yeniden kuruldu. Bu gelişme, Filistin topraklarındaki hızlanan yerleşim faaliyetlerine yönelik uluslararası eleştirilerin arttığı ve İsrail'deki siyasi atmosferin oldukça gergin olduğu bir döneme denk geliyor. Yerleşimciler bölge konseyinden yapılan açıklamaya göre, Perşembe günü Tel-Aviv'den yaklaşık otuz "öncü aile" Kadim'e gelerek yerleşimi fiilen yeniden canlandırdı. Bu adım, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinin desteklediği "üstünlükçü dalganın" bir yansıması olarak değerlendiriliyor ve bölgedeki gerilimi daha da tırmandırıyor.
Yeni yerleşimcilerin Kadim'e gelişi, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim politikasının kararlılığını ve uluslararası topluluğun çağrılarına rağmen bu yöndeki adımlarına devam edeceğini gösteriyor. Yerleşimciler, genellikle dini ve ideolojik motivasyonlarla hareket ederek, Filistin toprakları üzerinde İsrail egemenliğini pekiştirmeyi amaçlıyorlar. Bu tür eylemler, hem Filistinlilerin toprak bütünlüğü ve kendi kaderini tayin hakkını ihlal etmekte hem de iki devletli çözüm umutlarını zayıflatmaktadır. Bölgesel yerleşimci konseyleri, genellikle İsrail hükümetinden doğrudan veya dolaylı destek alarak, bu tür yeniden işgal ve genişletme faaliyetlerinin öncüsü rolünü üstleniyor.
Uluslararası hukuk, 1967 Arap-İsrail Savaşı'ndan bu yana İsrail tarafından işgal edilen Batı Şeria'daki tüm yerleşim birimlerini yasa dışı kabul etmektedir. Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'ne göre, işgalci gücün kendi nüfusunu işgal ettiği topraklara nakletmesi yasaktır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları da defalarca İsrail'in yerleşim faaliyetlerini kınamış ve bu faaliyetlerin uluslararası hukukun ihlali olduğunu vurgulamıştır. Ancak İsrail, bu kararları tanımayarak veya yorumlayarak yerleşim inşaatlarına devam etmekte ve bu bölgeleri "tartışmalı topraklar" olarak nitelendirmektedir.
Kadim Yerleşiminin Tarihi ve Uluslararası Hukuk Bağlamı
Kadim yerleşimi, İsrail'in 2005 yılında Gazze Şeridi ve Batı Şeria'daki bazı yerleşim birimlerinden tek taraflı olarak çekilme planı kapsamında boşaltılan dört Batı Şeria yerleşiminden biriydi. Dönemin Başbakanı Ariel Şaron tarafından başlatılan bu plan, İsrail'in güvenlik endişelerini azaltmayı ve uluslararası ilişkilerini iyileştirmeyi hedefliyordu. Ancak bu çekilme, Batı Şeria'daki diğer yerleşimlerin genişletilmesiyle gölgelendi ve kalıcı bir barışa yönelik adımların bir parçası olmaktan ziyade, tek taraflı bir strateji olarak kaldı. Kadim'in yeniden işgali, 2005'teki bu kısmi geri çekilmenin ruhuna ve amacına tamamen aykırı bir hareket olarak öne çıkıyor.
Bu tür yerleşim faaliyetlerinin ardında, İsrail'deki aşırı sağcı ve dini milliyetçi grupların güçlü siyasi etkisi yatmaktadır. Bu gruplar, Batı Şeria'yı "Yahudiye ve Samarya" olarak adlandırarak, buranın Tevrat'ta vaat edilmiş topraklar olduğuna inanmakta ve yerleşimlerin genişletilmesini dini bir görev olarak görmektedirler. Başbakan Netanyahu'nun koalisyon hükümetindeki bazı bakanlar ve partiler, bu ideolojiyi açıkça desteklemekte ve yerleşimlerin genişletilmesi için aktif olarak lobi yapmaktadır. Bu durum, Filistinlilerle herhangi bir siyasi çözüm olasılığını ciddi şekilde baltalamakta ve bölgedeki şiddet sarmalını derinleştirmektedir.
Bölgesel ve Uluslararası Etkiler: Türkiye'nin Konumu
Kadim'in yeniden işgali gibi adımlar, İsrail-Filistin çatışmasının çözümüne yönelik uluslararası çabaları sekteye uğratmaktadır. Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşmiş Milletler gibi aktörler, genellikle yerleşim faaliyetlerini kınamakla birlikte, İsrail'i bu politikasından vazgeçirmeye yönelik somut adımlar atmakta zorlanmaktadırlar. Bu durum, İsrail'in uluslararası eleştirilere rağmen yerleşim politikasını sürdürmesine olanak tanımaktadır. Bölgede artan yerleşimci şiddeti ve Filistinlilerin topraklarından sürülmesi vakaları, zaten gergin olan durumu daha da kötüleştirmekte ve geniş çaplı çatışma riskini artırmaktadır.
Türkiye, Filistin davasının güçlü savunucularından biri olarak, İsrail'in yasa dışı yerleşim faaliyetlerini her fırsatta kınamakta ve uluslararası hukuka aykırı bulduğunu belirtmektedir. Ankara, iki devletli çözüm temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin kurulmasını desteklemektedir. Kadim gibi yerleşimlerin yeniden işgali, Türkiye'nin ve uluslararası toplumun barış çabalarına yönelik ciddi bir meydan okuma teşkil etmektedir. Bu tür tek taraflı adımlar, bölgedeki istikrarsızlığı artırarak, daha geniş çaplı bir çatışmanın fitilini ateşleme potansiyeli taşımaktadır ve kalıcı bir barışın tesisi için siyasi iradenin ne denli önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne sermektedir.
