İspanya hükümeti, toplumsal cinsiyet şiddetiyle mücadelede kritik bir adım atarak, mahkum edilmiş istismarcıların ebeveynlik haklarını askıya alan bir yasa taslağını onayladı. Eşitlik Bakanı Ana Redondo, geçtiğimiz Salı günü Bakanlar Kurulu (Consejo de Ministros) toplantısı sonrası yaptığı basın açıklamasında, bu yasa taslağının vekâleten şiddetle mücadelede (violencia vicaria) kilit bir rol oynayacağını vurguladı. Redondo, "Verdiğimiz sözü yerine getiriyoruz" ifadelerini kullanarak, bu adımı "toplumsal cinsiyet şiddetinden arınmış bir topluma doğru ilerlemek" ve devletin bu konudaki taahhüdünü (Pacto de Estado) yerine getirmek için gerekli bir adım olarak nitelendirdi.
Bu yeni yasa taslağı, özellikle çocukları istismar aracı olarak kullanan şiddet mağduru ebeveynleri korumayı amaçlıyor. Mahkeme kararıyla toplumsal cinsiyet şiddetinden hüküm giyen bir kişinin, çocukları üzerindeki velayet hakkı otomatik olarak askıya alınacak. Bu düzenleme, istismarcıların çocuklarını kullanarak eski eşlerine veya partnerlerine psikolojik ve duygusal zarar vermelerini engellemeyi hedefliyor. Hükümet, bu adımla birlikte, şiddet döngüsünün çocuklara sirayet etmesini önlemeyi ve onların güvenli bir ortamda büyüme haklarını güvence altına almayı amaçlıyor.
Bakan Redondo, taslağın onaylanmasının, İspanya'nın toplumsal cinsiyet şiddetiyle mücadeledeki kararlılığının bir göstergesi olduğunu belirtti. Yasa, mağdurlara daha fazla koruma sağlamanın yanı sıra, istismarcılara karşı daha caydırıcı bir mekanizma oluşturmayı hedefliyor. Bu düzenleme, İspanya'da uzun süredir tartışılan ve mağdur dernekleri tarafından talep edilen bir reform niteliği taşıyor. Hükümetin bu adımı, toplumsal cinsiyet şiddetiyle mücadele stratejisinin önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor ve uluslararası alanda da örnek teşkil edebileceği düşünülüyor.
Vekâleten Şiddet Nedir ve Neden Önemli?
Vekâleten şiddet (violencia vicaria), bir kişinin, partnerine veya eski partnerine zarar vermek amacıyla çocuklarını bir araç olarak kullanması anlamına geliyor. Bu tür şiddet, çocukların fiziksel veya psikolojik istismarına yol açabilir ve onların duygusal gelişimleri üzerinde derin ve kalıcı yaralar bırakabilir. İspanya'da bu kavram, 2004 yılında kabul edilen Toplumsal Cinsiyet Şiddetine Karşı Kapsamlı Koruma Yasası (Ley Orgánica de Medidas de Protección Integral contra la Violencia de Género) sonrasında daha da görünür hale gelmiş ve son yıllarda yasal düzenlemelerde özel bir yer edinmiştir. Bu şiddet türü, genellikle babaların annelere karşı çocukları manipüle etmesi, kaçırması veya onlara zarar vermesi şeklinde ortaya çıkıyor ve bu durum, anneler için tarifsiz bir acı kaynağı oluyor.
İspanya'da, toplumsal cinsiyet şiddeti vakaları ne yazık ki ciddi boyutlarda seyrediyor. Resmi verilere göre, 2013 yılından bu yana vekâleten şiddet sonucunda 50'den fazla çocuk hayatını kaybetti. Bu trajik olaylar, çocukların şiddetin doğrudan veya dolaylı kurbanı olmasının önlenmesi gerektiğini açıkça ortaya koyuyor. Vekâleten şiddet, sadece çocukların hayatını değil, aynı zamanda hayatta kalan annelerin psikolojisini ve yaşam kalitesini de derinden etkiliyor. Bu nedenle, velayet hakkının askıya alınması gibi sert tedbirler, hem çocukları korumak hem de istismarcıların bu taktiklerini caydırmak için hayati önem taşıyor.
Bu yasa taslağı, 2017 yılında siyasi partiler, sivil toplum kuruluşları ve uzmanların katılımıyla oluşturulan ve toplumsal cinsiyet şiddetiyle mücadelede kapsamlı bir yol haritası sunan "Toplumsal Cinsiyet Şiddetine Karşı Devlet Paktı"nın (Pacto de Estado contra la Violencia de Género) bir parçası olarak görülüyor. Pakt, şiddetin tüm biçimleriyle mücadele etme, mağdurları koruma ve failleri cezalandırma konusunda geniş bir mutabakat sağlamıştı. Yeni yasa, bu paktın ruhuna uygun olarak, çocukları şiddetin en savunmasız kurbanları olarak tanıyor ve onları öncelikli olarak koruma altına alıyor.
Yasanın Kapsamı ve Beklenen Etkileri
Onaylanan yasa taslağı, mahkeme tarafından toplumsal cinsiyet şiddetinden hüküm giyen ebeveynlerin velayet haklarının otomatik olarak askıya alınmasını öngörüyor. Bu, sadece cinayet veya ağır yaralama gibi fiziksel şiddet suçlarını değil, aynı zamanda psikolojik ve duygusal istismarı da kapsıyor. Velayet hakkının askıya alınması, istismarcının çocukla ilgili hiçbir karar alma yetkisinin kalmaması, onunla iletişim kurmasının veya görüşmesinin engellenmesi anlamına geliyor. Bu durum, çocukların istismarcı ebeveynleriyle zorla temas kurmasını engelleyerek, onların güvenliğini ve huzurunu sağlamayı amaçlıyor.
Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, İspanya'daki aile mahkemeleri ve çocuk koruma hizmetleri üzerindeki yükün artması bekleniyor. Çocukların psikolojik destek alması, travmalarının iyileştirilmesi ve yeni bir yaşam düzenine uyum sağlamaları için kapsamlı destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekecek. Uzmanlar, bu yasanın sadece yasal bir düzenleme olmanın ötesinde, toplumsal bir farkındalık yaratma potansiyeli taşıdığını belirtiyor. Kadın hakları örgütleri ve çocuk psikologları, bu adımı "tarihi" olarak nitelendirerek, çocukların birer birey olarak haklarının tanınması ve korunması açısından büyük bir ilerleme olduğunu ifade ediyorlar.
Bu yasal düzenleme, İspanya'nın toplumsal cinsiyet eşitliği ve çocuk hakları konusunda Avrupa'daki öncü ülkelerden biri olma konumunu pekiştiriyor. Türkiye'de de benzer şekilde, aile içi şiddet ve çocukların korunması konularında yasal düzenlemeler (örneğin, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun) mevcut olsa da, İspanya'nın vekâleten şiddete özel olarak odaklanan bu adımı, uluslararası alanda dikkat çekici bir örnek teşkil ediyor. Yasa, sadece cezalandırıcı değil, aynı zamanda koruyucu ve önleyici bir nitelik taşıyarak, gelecekteki nesiller için daha güvenli bir toplum inşa etme vizyonunu yansıtıyor.
