İspanya'nın da aralarında bulunduğu on iki ülke, İsrail'in Batı Şeria (Cisjordania) bölgesindeki yerleşim birimlerinden gelen ürünlerin ticaretini kısıtlama olasılığını değerlendirdiğini duyurdu. Salı günü Paris'te yayımlanan ortak bir bildiriyle bu ülkeler, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen bu yerleşimlerin genişlemesi ve yerleşimci şiddetinin bölgedeki durumu kritik bir noktaya taşıdığına dikkat çekti. Bildiride, mevcut durumun İsrail'in yanında bağımsız bir Filistin devletinin kurulması perspektifini ciddi şekilde tehlikeye attığı vurgulandı.
Fransa, Birleşik Krallık, Kanada, Danimarka, İspanya, Finlandiya, İrlanda, İzlanda, Norveç, Polonya, Portekiz ve İsveç'ten oluşan bu grup, Batı Şeria'daki gerilimin artışından derin endişe duyduğunu ifade etti. Açıklamada, yasa dışı yerleşimlerin hızla büyümesi ve Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetinin yükselişinin, iki devletli çözümün uygulanabilirliğini zayıflattığı belirtildi. Bu ülkeler, uluslararası hukuka uygun olarak, yerleşim birimlerinden kaynaklanan ürünlerin ithalatına yönelik kısıtlamaları ve diğer tedbirleri değerlendirme niyetinde olduklarını açıkça ortaya koydu.
İspanya hükümeti, Filistin davasına verdiği destekle biliniyor ve bu ortak açıklama, Madrid'in bölgedeki barış sürecine ilişkin endişelerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Avrupa Birliği içinde de yerleşim birimleri ürünlerinin etiketlenmesi konusunda çeşitli tartışmalar yaşanırken, bu on iki ülkenin attığı adım, AB'nin daha geniş bir tepki vermesi için bir emsal teşkil edebilir. Bölgedeki durumun kötüleşmesi, uluslararası toplumun Filistin topraklarındaki işgale ve yerleşim politikalarına karşı daha somut adımlar atması gerektiği yönündeki çağrıları artırıyor.
Uluslararası Hukuk ve Yerleşim Birimleri Tarihçesi
İsrail'in 1967 Altı Gün Savaşı'ndan sonra işgal ettiği Batı Şeria'da kurduğu yerleşim birimleri, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilmektedir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin birçok kararı (örneğin 2334 sayılı karar) ve Dördüncü Cenevre Sözleşmesi, işgalci gücün işgal ettiği topraklarda kendi sivil nüfusunu yerleştirmesini yasaklamaktadır. Bu yerleşimler, Filistin toprak bütünlüğünü parçalamakta, Filistinlilerin hareket özgürlüğünü kısıtlamakta ve gelecekteki bir Filistin devletinin coğrafi sürekliliğini imkansız hale getirmektedir.
Yerleşim birimlerinin sayısı ve buralarda yaşayan İsrailli yerleşimci nüfusu, yıllar içinde önemli ölçüde artmıştır. Bugün Batı Şeria'da, Doğu Kudüs dahil olmak üzere, yüzlerce yerleşim biriminde 700 binden fazla İsrailli yaşamaktadır. Bu durum, Filistinlilerin topraklarına el konulmasına, su ve tarım kaynaklarına erişimlerinin kısıtlanmasına ve günlük yaşamlarının askeri kontrol altında geçmesine neden olmaktadır. Uluslararası toplum, bu yerleşimlerin barış sürecinin önündeki en büyük engellerden biri olduğunu defalarca dile getirmiştir.
Bölgesel Etkiler ve Gelecek Senaryoları
On iki ülkenin bu ortak adımı, İsrail üzerinde diplomatik ve potansiyel olarak ekonomik bir baskı oluşturma potansiyeli taşımaktadır. Her ne kadar tek başına bu ülkelerin ticaret kısıtlamaları İsrail ekonomisi üzerinde büyük bir etki yaratmasa da, bu tür adımların yaygınlaşması ve özellikle Avrupa Birliği gibi büyük ekonomik bloklar tarafından takip edilmesi durumunda, önemli sonuçları olabilir. Bu durum, İsrail'in yerleşim politikalarını yeniden gözden geçirmesi için bir teşvik görevi görebilir.
Türkiye de, İsrail-Filistin sorununda Filistin davasının güçlü bir savunucusu olarak bilinmektedir ve İsrail'in yerleşim politikalarını uluslararası hukuka aykırı bularak sürekli kınamaktadır. Bu nedenle, on iki ülkenin attığı bu adım, Ankara'nın da destekleyeceği bir pozisyonu temsil etmektedir. Bölgedeki barışın sağlanması ve iki devletli çözümün hayata geçirilmesi için uluslararası toplumun daha kararlı ve koordineli adımlar atması gerektiği, bu tür girişimlerle bir kez daha ortaya konulmaktadır. Ancak, mevcut siyasi ortamda, iki devletli çözümün geleceği hala belirsizliğini korumaktadır.
