İspanya Hükümeti, şehir içi ulaşımda giderek artan elektrikli scooter (VMP - Vehículos de Movilidad Personal) ve bisiklet kullanımının getirdiği güvenlik endişelerine yanıt olarak, trafik düzenlemelerinde önemli değişikliklere gitti. Bu Salı günü toplanan Bakanlar Kurulu'nda onaylanan ve sözcü Elma Saiz tarafından detayları açıklanan yeni kurallar, özellikle yolun en savunmasız kullanıcıları olan yayaları ve bu mikro-mobilite araçlarının sürücülerini korumayı hedefliyor. Değişiklikler, kask zorunluluğundan kaldırımda sürüş yasağına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayarak, İspanya genelinde trafik güvenliğini artırmayı amaçlıyor.
Yeni düzenlemelerin en dikkat çekici maddelerinden biri, elektrikli scooter kullanıcıları için kask takma zorunluluğu. Daha önce bazı şehirlerde yaşa veya yerel yönetmeliklere bağlı olarak değişen bu uygulama, artık tüm VMP kullanıcıları için ulusal düzeyde mecburi hale getirildi. Ayrıca, elektrikli scooter ve bisikletlerin kaldırımlarda ve yaya bölgelerinde kullanılması kesinlikle yasaklanarak, yayaların güvenliği önceliklendirildi. Bu araçların sadece bisiklet yollarında veya araç trafiğine açık yollarda belirli hız limitlerine uyarak kullanılmasına izin verilecek.
Getirilen diğer önemli kısıtlamalar arasında, VMP ve bisiklet sürerken cep telefonu kullanma yasağı yer alıyor; bu kurala uymayanlara ciddi para cezaları uygulanacak. Gece sürüşlerinde ise görünürlüğü artırmak amacıyla reflektif yelek veya benzeri yansıtıcı ekipmanların kullanılması zorunlu hale getirildi. Ayrıca, VMP kullanımı için minimum yaş sınırı genellikle 16 olarak belirlenirken, bu araçların alkol veya uyuşturucu etkisi altında kullanılması da yasaklandı ve bu ihlallerde sürücü belgesi puan kaybı gibi yaptırımlar getirildi.
Şehir İçi Ulaşımın Dönüşümü ve Güvenlik İstatistikleri
Son yıllarda İspanya'da, özellikle pandemi sonrası dönemde, elektrikli scooter ve bisiklet gibi mikro-mobilite araçlarının popülaritesi büyük bir ivme kazandı. Çevre dostu olmaları, trafik sıkışıklığını azaltmaları ve kısa mesafeler için pratik bir çözüm sunmaları nedeniyle bu araçlar, Barselona, Madrid ve Valensiya gibi büyük şehirlerde ulaşımın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Ancak bu hızlı artış, beraberinde güvenlik sorunlarını ve kaza oranlarında yükselişi de getirdi. İspanya Trafik Genel Müdürlüğü (DGT - Dirección General de Tráfico) verilerine göre, VMP'lerin karıştığı kazalarda yaralanma ve hatta ölüm vakalarında önemli bir artış gözlemlenmişti. Bu yeni düzenlemeler, tam da bu güvenlik açığını kapatmayı ve şehir içi ulaşımın sürdürülebilirliğini tehlikeye atmadan güvenliği maksimize etmeyi amaçlıyor.
Barselona gibi şehirler, ulusal düzenlemelerden önce kendi "ordenanzas municipales" (belediye yönetmelikleri) ile VMP kullanımını kontrol altına almaya çalışmıştı. Örneğin, Barselona'da elektrikli scooterların kaldırımlarda kullanımı uzun süredir yasaktı ve belirli hız limitleri uygulanıyordu. Ancak ulusal düzeyde birleşik bir çerçeve olmaması, farklı şehirlerde farklı uygulamalara yol açarak hem sürücüler hem de yayalar için kafa karışıklığı yaratıyordu. Bu yeni ulusal düzenleme, tüm İspanya genelinde standart bir güvenlik ve davranış protokolü oluşturarak bu dağınıklığı gidermeyi hedefliyor. Bu sayede, hem yerel yönetimlerin işi kolaylaşacak hem de kullanıcılar, hangi şehirde olurlarsa olsunlar aynı kurallara tabi olacaklarını bilecekler.
Etki Analizi ve Türkiye Bağlantısı
İspanya'da yürürlüğe giren bu yeni trafik düzenlemelerinin, kısa ve orta vadede şehir içi ulaşım üzerinde önemli etkileri olması bekleniyor. Öncelikle, kaza oranlarında ve özellikle yayaların karıştığı olaylarda belirgin bir düşüş yaşanması öngörülüyor. Kask zorunluluğu ve kaldırımlarda sürüş yasağı gibi kurallar, hem VMP kullanıcılarının kendi güvenliklerini artıracak hem de yayaların daha güvende hissetmesini sağlayacak. Ancak, bu kuralların VMP kullanımını bir miktar azaltabileceği veya kullanıcıların adaptasyon sürecinde zorluklar yaşayabileceği de göz önünde bulundurulmalı. Uzmanlar, bu tür düzenlemelerin sürdürülebilir ulaşımı teşvik etme ile güvenlik sağlama arasındaki hassas dengeyi bulması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye de, özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde elektrikli scooter ve bisiklet kullanımının hızla arttığı bir ülke olarak İspanya'nın bu deneyiminden önemli dersler çıkarabilir. Türkiye'de de "Elektrikli Skuter Yönetmeliği" gibi düzenlemeler bulunmakla birlikte, kask zorunluluğu, kaldırımda sürüş gibi konularda hala tartışmalar ve uygulama zorlukları yaşanmaktadır. İspanya'nın ulusal düzeyde aldığı bu kararlar, Türkiye'deki şehirlerin de benzer güvenlik sorunlarına karşı daha kapsamlı ve birleşik çözümler geliştirmesi için bir örnek teşkil edebilir. Her iki ülkenin de ortak amacı, çevre dostu ve verimli mikro-mobilite araçlarını teşvik ederken, tüm yol kullanıcıları için güvenli ve düzenli bir trafik ortamı sağlamaktır. Bu bağlamda, İspanya'nın attığı adımlar, Türkiye'deki ilgili kurumlar ve yerel yönetimler için değerli bir referans noktası sunmaktadır.
