Barselona'nın Horta-Guinardó bölgesindeki Teixonera Mahallesi'nde yer alan, bir zamanların ünlü tuğla fabrikası Bòbila Carmen, kapsamlı bir rehabilitasyon sürecinin ardından yeni bir kimliğe bürünüyor. Plaça d’Adolf Marsillach'ta bulunan bu tarihi yapı, Espai Bòbila-Teixonera adıyla modern bir kültür ve komşuluk merkezine dönüştürülerek mahalle sakinlerinin ve sivil toplum kuruluşlarının hizmetine sunulacak. Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) tarafından yürütülen ve 6,7 milyon Euro yatırım yapılan bu proje, 2025 yazında başlayan çalışmaların ardından 2027 baharında tamamlanarak kapılarını açmaya hazırlanıyor.
Proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar, binanın eski endüstriyel ruhunu korurken çağdaş ihtiyaçlara uygun hale getirilmesini hedefliyor. Yapının çatısındaki asbestin temizlenmesiyle başlayan rehabilitasyon süreci, izolasyon, temel güçlendirme, kazı çalışmaları ve cephe restorasyonu gibi kritik aşamaları içerdi. Halihazırda çatı kaplama işleri tamamlanmak üzere olup, orijinal kiremit görünümüne kavuşan çatıya önümüzdeki haftalarda fotovoltaik paneller (güneş panelleri) monte edilecek. İç mekanlarda ise zemin döşemeleri, doğramalar, iklimlendirme, sıhhi tesisat, aydınlatma, asansörler ve yangın koruma sistemlerinin kurulumu tüm hızıyla devam ediyor. Projenin mimarı HArquitectes'ten Xavier Ros, temel amaçlarının "bir tuğla üretim makinesini mahalle sakinleri için bir alana dönüştürmek" olduğunu belirterek, endüstriyel geçmiş ile yeni kullanım amaçları arasındaki sinerjinin önemini vurguluyor.
Yeni Bir Yaşam Alanı: Kültür, Katılım ve Destek
Espai Bòbila-Teixonera, Teixonera Mahallesi'ndeki derneklerin ve sivil toplum kuruluşlarının uzun süredir hissettiği mekan eksikliğine önemli bir çözüm sunacak. Zemin katta, ortak kullanıma açık on adet salon, merkezi bir koridor etrafında düzenlenerek mahalle derneklerinin faaliyetlerine ev sahipliği yapacak. Birinci katta ise bağımsız girişi, soyunma odaları ve depoları bulunan, 370 metrekarelik devasa bir çok amaçlı salon yer alacak. Ayrıca, müzik grupları ve sanatçılar için iki adet prova stüdyosu ve ek bir çok amaçlı salon da projenin önemli bileşenlerinden. Horta Bölge Meclis Üyesi Sara Belbeida, Bòbila'nın "bir karşılama alanı, bir kültür alanı, bir katılım alanı ve aynı zamanda bir destek alanı" olmayı hedeflediğini ifade ederek, merkezin mahalledeki sosyal dokuyu güçlendireceğine inandıklarını dile getirdi.
Yeni merkezin yönetimi profesyonel bir yaklaşımla yürütülecek olsa da, mahalledeki sivil toplum kuruluşlarının aktif katılımıyla şekillenecek. Bu sayede dernekler, kendi projelerini geliştirebilecek ve merkezin kültürel programına doğrudan katkıda bulunabilecekler. Proje aynı zamanda, Plaça d’Adolf Marsillach'tan erişimi kolaylaştırmak amacıyla dış merdivenlerin düzenlenmesini de içeriyor. Bu entegre yaklaşım, Espai Bòbila-Teixonera'nın sadece bir bina olmaktan öte, mahallenin kalbinde atan canlı bir sosyal ve kültürel merkez haline gelmesini sağlayacak.
Teixonera'nın Tuğlaları ve Endüstriyel Mirasın Yeniden Doğuşu
Bòbila Carmen, 1906 yılında, Teixonera'nın henüz Sant Joan d’Horta'nın eski belediyesi sınırları içinde olduğu dönemde faaliyete geçmişti. Bölgenin killi topraklarından faydalanarak üretilen tuğlalar, Teixonera'daki evlerin ve hatta Barselona'nın önemli sağlık kuruluşlarından Hospital Vall d’Hebron gibi yapıların inşasında kullanıldı. Zamanla Barselona'daki tuğla fabrikalarının (bòbila) çoğu kapanırken, Bòbila Carmen şehrin ayakta kalan son tuğla fabrikası unvanını aldı. Endüstriyel faaliyetinin sona ermesinin ardından bina uzun yıllar boyunca atıl durumda kaldı. Ancak Teixonera sakinleri, bu yapıyı endüstriyel miras olarak koruma ve toplumsal bir kullanıma kazandırma mücadelesini hiç bırakmadı.
Barselona Belediyesi, 2019 yılında, binayı rehabilite etmek ve mahalledeki dernekler için bir merkeze dönüştürmek amacıyla bir yarışma düzenledi. "Reforn" adlı kazanan proje, eski fabrikanın mimari ve tarihi öğelerini korurken, bunları yeni kültürel ve sosyal kullanımlara adapte etme vizyonunu ortaya koydu. Bu proje, Barselona'nın kentsel dönüşüm ve miras koruma politikalarının önemli bir örneğini teşkil ediyor. Şehir, endüstriyel geçmişine sahip çıkan, ancak aynı zamanda modern toplumun ihtiyaçlarına cevap veren sürdürülebilir ve katılımcı kentsel alanlar yaratmayı hedefliyor. Bòbila Carmen'in dönüşümü, Barselona'nın kimliğini oluşturan katmanları onurlandıran ve geleceğe taşıyan bu vizyonun somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
