Barselona'nın hareketli Paral·lel (Paralel) Bulvarı çevresindeki sel riskini azaltmayı amaçlayan önemli bir kolektör (kanalizasyon/drenaj sistemi) projesi kapsamında, yaklaşık iki yıldır süren inşaat çalışmalarının ardından Vila i Vilà Caddesi, kaldırımlarına yeniden kavuşmaya başlıyor. Bazı bölümlerde yürüme alanları genişlemiş ve daha erişilebilir hale gelmiş olsa da, yerel esnaf ve sakinler için bu rahatlama çok geç kalmış durumda. Onlara göre, yaşanan yoğun moral ve ekonomik yıpranma, caddenin eski canlı ritmine geri dönmesini oldukça zorlaştıracak.
Vila i Vilà Caddesi'ndeki kolektör inşaat çalışmaları, aslında Kasım 2023'te başlamıştı ve projenin başlangıçta Temmuz 2025'te tamamlanması planlanıyordu. Ancak, Fontrodona Caddesi'ndeki yeraltı suyu çalışmaları, Font Caddesi'ndeki su toplama sisteminin bozulması ve özellikle yağışlı geçen bir yıl gibi bir dizi beklenmedik aksaklık, sürenin uzamasına neden oldu. Yeni tahminlere göre, çalışmaların Aralık 2026 ile Ocak 2027 arasında ancak sona ermesi bekleniyor. Bu durum, projenin başlangıçta öngörülen süresinin neredeyse iki katına çıkacağı anlamına geliyor ve bölge sakinleri ile esnafın sabrını zorluyor.
Kısmi Açılan Kaldırımlar Küçük Bir Nefes Aldırsa da Yetersiz
Caddedeki esnaf arasında genel duygu, umutsuzluk ve yorgunluk. Bazı bölümlerde caddenin ve kaldırımların yeniden açılması, görsel olarak bir rahatlama sağlasa da, işletmeler henüz cirolarında kayda değer bir artış görmüş değil. Manav Julio, Infobarris'e yaptığı açıklamada, birkaç gündür insanların dükkanının önünden tekrar yürümeye başladığını belirtiyor. "Görsel olarak bize bir nefes aldırıyor, ancak bu durum iki haftada düzelmez. Aylardır çok dar bir geçişle inşaatın ortasındayız ve eski tempomuza geri dönmek çok zor olacak," diye yakınıyor. Bu tür uzun süreli inşaat projelerinin, küçük işletmelerin müşteri alışkanlıklarını kökten değiştirdiğini ve geri kazanmanın uzun zaman aldığını gösteriyor.
Aynı cadde üzerinde yaşayan Antonia ise, inşaatın hiç bitmeyecekmiş gibi hissettirdiğini ifade ediyor. "Şimdi kaldırımı açıyorlar ama evimizin kapısından çıkmak hala aynı, bu kısmı da genişletebilirlerdi," diyerek şikayetini dile getiriyor. Yakın zamana kadar çok dar bir alandan geçmek zorunda kaldıklarını, bir komşuyla karşılaştıklarında yan yana geçmenin bile imkansız olduğunu anlatıyor. Tüm bu zorlukların yanı sıra, gürültü, titreşimler ve hatta inşaat bariyerleri ve çukurlarla dolu alanda yaşanan düşmeler de cabası. Antonia, dükkanlara giriş çıkışların da çok zorlaştığını belirterek, "Tütüncü buradaki satış yapamadığı için taşındı," örneğini veriyor ve yerel ticaretin yaşadığı dramı gözler önüne seriyor.
Erişim Zorlukları Nedeniyle Kaybedilen Müşteriler
Vila i Vilà Caddesi'ndeki kuaför Marga, inşaat çalışmaları nedeniyle birçok müşterisinin eskisi gibi sık gelmeyi bıraktığını anlatıyor. "Müşterilerimizin çoğu yaşlı, bazıları tekerlekli sandalyeli, bazıları bebek arabalıydı ve kaldırımdan geçip kuaföre girmek neredeyse imkansızdı," diye hatırlıyor. Şimdi ise eski müşterilerinden aramalar aldığını ve kaldırımların açılıp açılmadığını sorarak randevu almak istediklerini belirtiyor. Bu durum, fiziksel erişilebilirliğin küçük işletmeler için ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.
Yan taraftaki eczanede de durum benzer. Eczacı Rafael, yaşlı veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin dükkanlara ulaşmasının çok zorlaştığını ifade ediyor. "Çok sayıda seviye farkı, çok sayıda bariyer var ve çok dolambaçlı yollar kat etmek zorunda kalıyorlar," diye açıklıyor. Ayrıca, kaldırımların bir kısmının açılmasına rağmen, bazı sokakların hala trafiğe kapalı olmasının da sorunu devam ettirdiğini ekliyor. Bu, yalnızca yaya trafiğini değil, aynı zamanda araç erişimini ve lojistiği de etkiliyor.
Arka Plan ve Geniş Kapsamlı Etkiler: Şehir Planlaması ve Toplumsal Maliyet
Barselona gibi büyük bir metropolde, sel riskini azaltmak için yapılan kolektör projeleri, şehir altyapısının sürdürülebilirliği ve iklim değişikliğine adaptasyon açısından hayati öneme sahiptir. Ancak, Vila i Vilà Caddesi örneği, bu tür büyük ölçekli altyapı çalışmalarının yerel halk ve küçük işletmeler üzerindeki yıkıcı etkilerini net bir şekilde ortaya koyuyor. Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona), kentsel dönüşüm ve altyapı iyileştirmelerini sürdürürken, bu projelerin toplumsal ve ekonomik maliyetlerini de göz önünde bulundurmak zorundadır. Uzun süreli inşaatlar, sadece satış kayıplarına yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda esnafın motivasyonunu düşürüyor, yerel topluluk bağlarını zayıflatıyor ve hatta bazı işletmelerin tamamen kapanmasına neden olabiliyor. Türkiye'deki büyük şehirlerde de benzer altyapı projeleri sıkça yaşanmakta ve yerel esnafın bu süreçlerde yaşadığı mağduriyetler, kamuoyunda sıklıkla tartışılan konular arasında yer almaktadır. Bu projeler genellikle "kamu yararı" adına yapılsa da, bu yararın yerel halk üzerindeki olumsuz etkileri genellikle göz ardı edilmektedir.
Vila i Vilà Caddesi'ndeki durum, Barselona'nın kentsel planlama stratejilerinde daha insancıl ve esnafa destekleyici yaklaşımlara ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler), bu tür uzun süreli kesintilere karşı daha savunmasızdır. İnşaat süresi boyunca kira indirimleri, vergi muafiyetleri veya doğrudan finansal destek gibi mekanizmaların uygulanması, yerel ticaretin ayakta kalması için kritik öneme sahiptir. Ayrıca, inşaat süreçlerinin daha şeffaf bir şekilde yönetilmesi, gecikmelerin nedenlerinin net bir şekilde açıklanması ve tahmini bitiş tarihlerinin gerçekçi olması, yerel halkın güvenini korumak için elzemdir. Aksi takdirde, fiziksel altyapı iyileşse bile, toplumsal ve ekonomik dokunun onarılması çok daha uzun sürebilir.
Sonuç ve Toparlanma Süreci: Uzun Vadeli Bir Mücadele
Vila i Vilà Caddesi'nde kaldırımların kısmen geri dönmesi, fiziksel bir iyileşme işareti olsa da, esnaf ve sakinlerin yaşadığı moral ve ekonomik yıpranma, kısa vadede çözülebilecek bir sorun değil. Kuaför Marga'nın müşterilerinin geri dönme isteği gibi küçük umut ışıkları olsa da, genel tablo, caddenin eski canlılığına kavuşmasının uzun ve meşakkatli bir süreç olacağını gösteriyor. Özellikle gece aydınlatma eksikliği nedeniyle yaşanan güvenlik endişeleri ve terassız kalan bar ve restoranların görünürlük sorunları, işletmelerin toparlanma sürecini daha da zorlaştırıyor. Bu durum, Barselona Belediyesi'nin sadece altyapı projelerini tamamlamakla kalmayıp, aynı zamanda bu projelerden etkilenen yerel işletmelere ve sakinlere yönelik kapsamlı bir destek ve rehabilitasyon programı geliştirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Aksi takdirde, Vila i Vilà Caddesi, modernleşme adına kaybedilen bir ticaret ve yaşam alanı olarak tarihe geçebilir.
