Geçtiğimiz pazar günü, İspanya'nın Katalonya özerk bölgesinin başkenti Barselona'da, Sant Jaume Meydanı'nda toplanan bir grup aktivist, geleneksel Sant Joan (Aziz Yuhanna Gecesi) kutlamalarında kullanılan havai fişeklerin gürültü seviyelerine düzenleme getirilmesi talebiyle bir gösteri düzenledi. Yaklaşık otuz kişinin katıldığı bu protesto, özellikle evcil hayvanlar ve otizmli bireyler gibi hassas grupların yüksek seslerden olumsuz etkilenmesini engellemeyi amaçlıyor. Eylemciler, Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) ve Katalonya Özerk Hükümeti (Generalitat de Catalunya) yetkililerine çağrıda bulunarak, geleneksel kutlamaların keyfini çıkarırken toplumsal duyarlılık ve refahın da gözetilmesini talep etti.
Protestocular, taşıdıkları pankartlar ve attıkları sloganlarla, havai fişeklerin yarattığı ani ve yüksek seslerin evcil hayvanlarda panik ataklara, kalp rahatsızlıklarına ve hatta kaçmalara neden olduğunu vurguladı. Aynı zamanda, otizmli bireylerin duyusal hassasiyetleri nedeniyle bu tür seslerin onlar için dayanılmaz bir stres ve anksiyete kaynağı olduğunu belirttiler. Toplumsal farkındalığın artırılması ve sessiz piroteknik ürünlerin kullanımının teşvik edilmesi gibi somut adımlar atılmasını isteyen aktivistler, şehir yönetiminin bu konuda daha proaktif bir rol üstlenmesini beklediklerini dile getirdi.
Barselona, her yıl 23 Haziran'ı 24 Haziran'a bağlayan gece, yaz gündönümünü ve Aziz Yuhanna'nın doğumunu kutlayan "Nit de Sant Joan" veya "Revetlla de Sant Joan" şenliklerine ev sahipliği yapar. Bu kutlamalar, Katalonya'nın en önemli geleneklerinden biri olup, şehir genelinde yakılan şenlik ateşleri, havai fişek gösterileri ve sokak partileriyle renklidir. Ancak, son yıllarda bu geleneksel şenliklerin yarattığı gürültü kirliliği ve çevresel etkiler, halk arasında giderek artan bir endişe kaynağı haline gelmiştir. Özellikle hayvanseverler ve otizmli çocukları olan aileler, her yıl bu dönemde büyük zorluklarla karşılaştıklarını ifade etmektedir.
Sant Joan Gecesi'nin Kökenleri ve Etkilenen Gruplar
Sant Joan Gecesi, hem pagan kökenli yaz gündönümü ritüelleriyle hem de Hristiyan geleneğindeki Aziz Yuhanna'nın doğumuyla iç içe geçmiş, binlerce yıldır kutlanan bir bayramdır. Ateşin arındırıcı gücüne inanılan bu gecede, kötü ruhları kovmak ve yeni bir başlangıcı simgelemek amacıyla büyük şenlik ateşleri yakılır. Bu ateşlerin yanı sıra, havai fişekler ve patlayıcı maddeler de kutlamaların vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Ancak, bu görsel şölenin arkasında, özellikle şehir merkezlerinde yaşayan ve gürültüye karşı savunmasız olan birçok canlı ve insan bulunmaktadır.
Veteriner hekimler, havai fişek seslerinin köpek ve kedilerde kalp krizi, şok, işitme kaybı ve psikolojik travmalara yol açabildiği konusunda sürekli uyarılarda bulunmaktadır. Evcil hayvanların korkuyla kaçması sonucu kaybolma veya yaralanma vakaları da Sant Joan Gecesi'nde sıkça yaşanır. Otizmli bireyler için ise durum çok daha ciddidir. Otizm spektrumundaki birçok kişi, seslere karşı aşırı hassasiyet (hiperakuzi) gösterir. Ani ve yüksek sesler, onlarda duyusal aşırı yüklenmeye, şiddetli anksiyeteye, panik ataklara ve hatta krizlere neden olabilir. Bu durum, ailelerin çocuklarını bu gecelerde evde izole etmek zorunda kalmalarına ve büyük bir stres yaşamalarına yol açmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, gürültü kirliliği, uyku bozuklukları, stres, yüksek tansiyon ve kalp rahatsızlıkları gibi çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilen önemli bir çevresel risk faktörüdür. Kentlerdeki yüksek desibel seviyeleri, sadece insanlar için değil, aynı zamanda yaban hayatı ve ekosistemler üzerinde de olumsuz etkilere sahiptir. Barselona gibi büyük metropollerde, özellikle festival dönemlerinde yaşanan bu yoğun gürültü, şehrin genel yaşam kalitesini düşürmekte ve hassas gruplar için yaşamı zorlaştırmaktadır.
Geleceğe Yönelik Çözümler ve Türkiye Bağlantısı
Barselona'daki bu protesto, gelenekleri sürdürme arzusu ile modern toplumsal hassasiyetleri dengeleme ihtiyacını bir kez daha gündeme getirmiştir. Şehir yönetimi ve Katalan hükümeti, bu çağrılara kulak vererek, Sant Joan kutlamalarını daha kapsayıcı ve çevre dostu hale getirecek adımlar atma potansiyeline sahiptir. Uzmanlar, "sessiz piroteknik" olarak adlandırılan, daha az gürültü çıkaran ancak yine de görsel bir şölen sunabilen havai fişeklerin kullanımının teşvik edilmesini önermektedir. Ayrıca, belirli bölgelerde havai fişek kullanımına kısıtlamalar getirilmesi veya alternatif kutlama yöntemlerinin özendirilmesi gibi çözümler de değerlendirilebilir.
Bu tartışma, sadece İspanya veya Katalonya'ya özgü değildir. Türkiye'de de Ramazan ve Kurban Bayramları, yılbaşı kutlamaları, milli bayramlar ve düğünler gibi özel günlerde havai fişek ve patlayıcı madde kullanımı oldukça yaygındır. Özellikle büyük şehirlerde, bu tür kutlamalar sırasında evcil hayvan sahipleri ve küçük çocukları olan aileler benzer şikayetleri dile getirmektedir. Türkiye'deki belediyeler de zaman zaman havai fişek kullanımına kısıtlamalar getirme veya daha kontrollü alanlarda kullanılmasına izin verme gibi adımlar atmaktadır. Ancak, bu konuda henüz kapsamlı ve ülke genelinde uygulanabilen bir düzenleme bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, Barselona'daki bu hareket, geleneksel kutlamaların günümüz koşullarına ve toplumsal duyarlılıklara uygun şekilde adapte edilmesi gerektiği mesajını taşımaktadır. Gelenekleri yaşatmak önemli olsa da, bu durumun evcil hayvanların, otizmli bireylerin ve diğer hassas grupların refahını tehdit etmemesi esastır. Gelecekte, teknolojinin sunduğu "sessiz" çözümler ve daha bilinçli kutlama pratikleri sayesinde, herkesin keyif alabileceği, daha kapsayıcı ve sorumlu şenliklerin mümkün olması beklenmektedir. Bu, hem kültürel mirasımızı korumak hem de toplumsal huzuru sağlamak adına atılması gereken önemli bir adımdır.
