Her yıl olduğu gibi, 8 Mart Uluslararası Kadınlar Günü, kadın hakları mücadelesinin sembolü olarak tüm dünyada çeşitli etkinlikler ve yürüyüşlerle kutlanıyor. İspanya'nın hareketli şehri Barselona'da ise 2026 yılına yönelik planlanan kutlamalar, feminist hareket içindeki derin bir ayrılığı gözler önüne seriyor. Geleneksel olarak tek bir büyük yürüyüşle anılan bu özel gün, bu kez iki farklı platform tarafından organize edilen ve farklı ideolojik temellere dayanan iki ayrı gösteriye sahne olacak.
Barselona sokakları, 8 Mart Pazar günü, kadın haklarını savunmak üzere iki ayrı feminist yürüyüşe ev sahipliği yapacak. Geçmiş yılların aksine, her iki yürüyüş de öğleden sonra yerine sabah saatlerinde gerçekleşecek. Bu ayrılığın temelinde ise Assemblea 8M ve Moviment Feminista de Barcelona adlı iki farklı platformun, özellikle "Ley Tran" (Trans Yasası) ve trans kadınların feminist hareket içindeki yeri konusundaki görüş ayrılıkları yatıyor. Bu durum, İspanya'daki feminist hareketin son dönemde yaşadığı ideolojik gerilimi ve farklılaşmayı açıkça ortaya koyuyor.
İki Ayrı Yürüyüş, İki Farklı Yaklaşım
İlk yürüyüş, Assemblea 8M tarafından düzenlenecek ve saat 11:30'da Jardinets de Gràcia'dan başlayacak. Bu yürüyüş, Barselona'nın (Katalonya'nın başkenti) merkezi noktalarından geçerek Arc de Triomf'ta (Zafer Takı) son bulacak. Salvador Espriu Bahçeleri, Passeig de Gràcia ve Ronda de Sant Pere gibi önemli caddelerden geçecek olan bu gösterinin ana sloganı, 'Sömürgeci ve Faşist Emperyalizme Karşı: Transfeminist Mücadele' olarak belirlendi. Assemblea 8M, bu sloganla aşırı sağın yükselişini, ırkçılığı, antifeminizmi ve LGTBIQA+fobiyi küresel ölçekte kınamayı amaçlıyor ve trans kadınları feminist hareketin ayrılmaz bir parçası olarak görüyor.
İkinci yürüyüş ise Moviment Feminista de Barcelona tarafından saat 12:00'de Plaza Catalunya'dan başlayacak. Bu yürüyüşün rotası Fontanella Caddesi, Via Laietana, Passeig Isabel II ve Estació de França'dan geçerek Marquès de l'Argentona Bulvarı'nda sona erecek. 'Şiddete ve Sömürüye Karşı Mücadele Eden Kadınlar' sloganıyla yola çıkan bu grup, kendilerini "radikal feministler" olarak tanımlıyor. Moviment Feminista de Barcelona, Katalonya ve dünya genelinde kadınların ve kız çocuklarının maruz kaldığı şiddet ve sömürüyü protesto etmeyi hedefliyor. Ayrıca, diğer yürüyüşü, "kadın haklarındaki gerileme ve cinsel şiddet artışına" yeterince vurgu yapmamakla eleştiriyorlar.
Feminist Hareketin İçindeki Çatlak: Ley Tran ve Trans Hakları
Barselona'daki bu çifte yürüyüşün temelinde yatan en önemli ayrılık noktası, İspanya'da yürürlüğe giren ve kamuoyunda "Ley Tran" olarak bilinen Trans Yasası'dır. Bu yasa, bireylerin yasal cinsiyetlerini tıbbi veya psikolojik bir değerlendirmeye ihtiyaç duymadan, yalnızca beyan yoluyla değiştirmelerine olanak tanıyor. Assemblea 8M gibi transfeminist gruplar, bu yasayı ilerici bir adım olarak görüyor ve trans kadınların feminist mücadelenin doğal bir parçası olduğunu savunuyor. Onlara göre, toplumsal cinsiyet kimliği, biyolojik cinsiyetten bağımsızdır ve feminist hareket, tüm cinsiyet kimliklerini kapsayıcı olmalıdır.
Öte yandan, Moviment Feminista de Barcelona gibi radikal feminist gruplar, "Ley Tran"ı eleştiriyor ve trans kadınların biyolojik kadınlarla aynı deneyimleri paylaşmadığını, dolayısıyla feminist hareketin öncelikli olarak biyolojik kadınların haklarına odaklanması gerektiğini savunuyor. Bu gruplar, trans kadınların "kadınlara ait alanları işgal ettiğini" iddia ederek, bu yasanın kadın haklarını gerilettiğini ve kadınların özgül sorunlarını görünmez kıldığını öne sürüyor. Bu tartışma, sadece İspanya'da değil, birçok Batı ülkesinde feminist hareket içinde derin kutuplaşmalara yol açan küresel bir fenomen haline gelmiş durumda.
Türkiye ve Küresel Bağlamda Feminist Mücadeledeki Benzerlikler
Barselona'daki bu ayrılık, feminist hareketin günümüzde karşılaştığı karmaşıklıkları ve iç dinamikleri yansıtıyor. Toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesi, yalnızca dış düşmanlarla değil, aynı zamanda hareketin kendi içindeki ideolojik farklılıklarla da şekilleniyor. Bu tür tartışmalar, hareketin gücünü zayıflatabileceği gibi, farklı perspektiflerin ortaya çıkmasına ve mücadelenin daha geniş bir yelpazede ele alınmasına da olanak tanıyabilir.
Türkiye'de de 8 Mart kutlamaları, son yıllarda benzer tartışmalara sahne olmasa da, feminist hareket içinde farklı ideolojik eğilimler ve öncelikler mevcuttur. Kadınlara yönelik şiddet, istihdamda eşitsizlik, siyasi temsil gibi konularda ortak bir mücadele yürütülürken, bazı konularda (örneğin, LGBTİ+ hakları veya başörtüsü gibi) farklılaşmalar yaşanabilmektedir. Barselona örneği, küresel feminist hareketin, farklı kimlik ve deneyimlerin kesişiminde nasıl bir yol izleyeceği konusunda devam eden arayışını ve dönüşümünü gözler önüne seren önemli bir vaka olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, feminist hareketin gelecekteki yönünü ve kapsayıcılığını belirleyecek kritik bir dönemeç noktası olarak değerlendirilebilir.
