Barselona Ajuntament'i (Belediyesi), şehirdeki gezici olmayan pazarları düzenlemek amacıyla yeni bir belediye yönetmeliği oluşturma sürecini başlattı. Pazartesi günü yapılan açıklamaya göre, bu yeni düzenleme, sokaklarda geçici olarak kurulan sökülebilir ve taşınabilir yapılarla faaliyet gösteren bit pazarları, fuarlar ve bireysel tezgahları kapsayacak. Yeni normatif çerçeveyle birlikte, mevcut kolektif lisanslar sona erecek ve yerini bireysel lisanslara bırakacak.
Bu yeni düzenleme, belediye yönetiminin "geçici pazarları ve bireysel tezgahları koruma" arzusundan doğdu. Zira 2017 tarihli Ticaret, Hizmetler ve Fuarlar Yasası (Ley 18/2017), belediyelere bu tür ekonomik faaliyetleri sokaklarında yetkilendirmek ve düzenlemek için açık bir mevzuat çıkarma zorunluluğu getiriyor. Barselona, bu yasal yükümlülüğü yerine getirerek hem mevcut pazarların sürdürülebilirliğini sağlamayı hem de gelecekteki gelişmeleri daha şeffaf bir çerçeveye oturtmayı hedefliyor.
Yeni Yönetmeliğin Yürürlüğe Giriş Süreci ve Detayları
Yönetmeliğin hazırlanma süreci, bu Pazartesi günü başlayan bir ön kamuoyu danışma süreciyle start aldı. Bu aşamada, gelecekteki düzenlemeden etkilenecek kişi ve kuruluşların görüşleri toplanacak. Ardından, ilk onay süreci işletilecek, taslak kamuoyu incelemesine sunulacak ve son olarak Pleno'da (Belediye Meclisi) nihai onaya sunulacak. Hedef, yönetmeliğin 2027 yılının ilk çeyreğinde yürürlüğe girmesini sağlamak.
2025 yılı boyunca, 2017 ticaret yasasının öngördüğü şartlar dahilinde mevcut tüm lisansların bir düzenlemesi zaten yapılmıştı. Bu yeni yönetmelikle birlikte, söz konusu lisanslar artık daha kapsamlı bir çerçevede düzenlenmiş olacak. Ayrıca, her pazarın tanımlayıcı koşulları da belirlenecek: konum, periyodiklik, tezgah sayısı, çalışma saatleri ve hijyen koşulları gibi unsurlar netleştirilecek. Bu detaylı düzenleme, hem satıcılar hem de tüketiciler için daha öngörülebilir ve güvenli bir ortam yaratmayı amaçlıyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte, kolektif lisanslar ortadan kalkacak ve yerini bireysel lisanslara bırakacak. Daha önce kolektif lisanslara bağlı olarak en az bir yıldır faaliyet gösteren satıcılar için bu bireysel lisansların geçerlilik süresi 15 yıl olacak ve ek 15 yıl uzatılabilecek. Bu geçiş sürecini kolaylaştırmak amacıyla, mevcut lisanslar için bir yıllık bir adaptasyon süresi öngörülüyor. Ayrıca, bir başlık altında birden fazla lisansın yoğunlaştığı durumlar incelenerek "faaliyetin sürdürülebilirliği garanti altına alınacak."
Şehirde yeni gezici olmayan pazarlar oluşturma ihtiyacı doğduğunda, lisanslar her bölge tarafından düzenlenecek rekabetçi bir ihale süreciyle verilecek. Bölge yönetimleri, kendi bölgelerindeki fuar ve gezici olmayan pazarlar için izinleri nihai olarak veren merciler olacak. Bu rekabetçi süreçte, kapasite, yasallık ve sigorta, sektördeki kıdem ve deneyim, bölgeyle bağlantı, ticari arz dengesinin iyileştirilmesi gibi kriterler dikkate alınacak. Ayrıca, her başlık sahibine en fazla bir işletme için yetki verilebileceği ve yıllık harç ödemesi yapılacağı da belirtiliyor.
Arka Plan ve Barselona İçin Önemi
Barselona, İspanya'nın ve Avrupa'nın en önemli turistik ve kültürel merkezlerinden biri olarak, sokak pazarları ve fuarlar açısından zengin bir tarihe sahiptir. La Boqueria gibi geleneksel gıda pazarlarından, Sant Antoni'deki antika pazarlarına, Gràcia'daki el sanatları fuarlarına kadar birçok farklı türde gezici olmayan pazar, şehrin sosyal ve ekonomik dokusunun ayrılmaz bir parçasıdır. Bu pazarlar, hem yerel ekonomiye katkı sağlamakta hem de Barselona'nın canlı ve çok kültürlü kimliğini yansıtmaktadır. Ancak, bu çeşitliliğin artması ve yasal boşlukların bulunması, zaman zaman düzensizliklere ve haksız rekabete yol açabilmekteydi. 2017 tarihli Katalonya Ticaret, Hizmetler ve Fuarlar Yasası, bu tür faaliyetlerin belediyeler tarafından daha sıkı bir şekilde düzenlenmesini zorunlu kılarak, Barselona gibi büyük şehirler için bir dönüm noktası olmuştur.
Bu yasal zorunluluk, Barselona Belediyesi'ni, yıllardır süregelen ancak tam olarak sistematize edilmemiş bir faaliyet alanını kapsamlı bir şekilde ele almaya itmiştir. Özellikle "mercados de payés" (çiftçi pazarları) gibi yeni nesil pazarların ortaya çıkması, mevcut mevzuatın yetersizliğini daha da belirginleştirmiştir. Bu pazarlar, doğrudan üreticiden tüketiciye satış yaparak yerel tarımı desteklemekte ve sağlıklı gıdaya erişimi kolaylaştırmaktadır. Ancak, bu tür pazarların da dahil olduğu tüm gezici olmayan satış faaliyetlerinin belirli kurallar çerçevesinde işlemesi, hem tüketicinin korunması hem de adil rekabetin sağlanması açısından kritik öneme sahiptir.
Gelecek ve Beklentiler
Pazarlardan Sorumlu Belediye Başkan Yardımcısı Raquel Gil'e göre, bu girişimle "Barselona şehri, ilk kez 70'ten fazla olan gezici olmayan satış pazarları hakkında bir düzenlemeye sahip olacak. Bu pazarlar, ticari değer katan, geçmişi ve bir yolculuğu olan, istihdam yaratan ve şehirdeki yakın ticaret arzını tamamlayan pazarlardır." Gil, bu düzenlemenin Katalan mevzuatına uygun olduğunu ve "Barselona şehri için, şu anda lisansı olan tüm gezici olmayan satış pazarlarını korumamızı sağlayacak ve aynı zamanda hukuki güvenliği ve bu pazarlara ve gelecekte var olabilecek pazarlara daha fazla kapsam sağlayacak düzenlemeyi geliştirecek" bir çerçeve sunduğunu vurguladı.
Bu yeni yönetmelik, Barselona'nın sokak pazarları kültürünü korurken, aynı zamanda onları modern ticaret anlayışına uygun hale getirmeyi hedefliyor. Bireysel lisanslara geçiş, her satıcının sorumluluğunu artıracak ve daha şeffaf bir sistem oluşturacak. Ayrıca, yeni pazarların kurulmasında rekabetçi ihalelerin kullanılması, kaliteyi ve çeşitliliği teşvik ederken, yerel ekonomiye katkı sağlayacak işletmelerin önünü açacak. Bu düzenleme, sadece Barselona için değil, aynı zamanda benzer sorunlarla karşılaşan diğer İspanyol ve hatta Türk şehirleri için de bir model teşkil edebilir. Türkiye'de de semt pazarları ve seyyar satıcılık konusunda benzer düzenleme çabaları bulunmakta olup, Barselona'nın bu deneyimi, şehir yönetimlerine yol gösterici nitelikte olabilir.
