Barselona'nın kentsel gelişim ve sürdürülebilirlik alanındaki öncü projeleri, mimarlık dünyasının prestijli ödüllerinden biri olan 68. FAD Mimarlık ve İç Mimarlık Ödülleri'nde büyük takdir topladı. Geçtiğimiz 17 Haziran Çarşamba günü Disseny Hub Barcelona (DHUB)'da düzenlenen törende, Flexo Arquitectura ve Addenda Architects tarafından hayata geçirilen "Recircular l'Eixample" projesi, FAD Mimarlık Ödülü'nü ex-aequo (eşit olarak) kazanarak Barselona'nın yenilikçi şehir planlama anlayışını bir kez daha gözler önüne serdi. Bu önemli ödül, Madrid'deki bir endüstriyel binanın dönüşümünü konu alan Husos Arquitecturas imzalı "Infinito delicias" projesiyle paylaşıldı.
"Recircular l'Eixample" projesi, Barselona'nın ikonik Eixample (Eyşample) bölgesindeki Sagrada Família (Kutsal Aile) mahallesinde, Mallorca Caddesi 425 numaralı blokta (Lepant ve Padilla caddeleri arasında) gerçekleştirilen kapsamlı bir dönüşüm çalışmasıdır. Bu kamu girişimi, mevcut kütüphane, pazar yeri ve bir sivil bina gibi farklı donatıları bir araya getirerek, erişilebilir ve enerji verimli bir kompleks yaratmayı hedefliyor. Jüri başkanı Margarita Jover, projeyi "ada içi alanı kullanan ve dışarıyla bağlantı kuran, kaliteli kamusal alan kazanımını içeren bir sivil ve sosyal mekanlar düğümü" olarak nitelendirerek, Barselona'nın yoğun kent dokusunda yeşil ve yaşanabilir alanlar yaratma çabasının altını çizdi.
Barselona'nın Kentsel Mirasını Yeniden Yorumlamak: Eixample Projesi
Eixample, 19. yüzyılın ortalarında mimar Ildefons Cerdà (İldefons Serda) tarafından tasarlanan, Barselona'nın genişleme (Catalanca'da "genişleme" anlamına gelir) bölgesi olarak bilinir. Cerdà'nın devrim niteliğindeki ızgara planı, geniş caddeleri, köşeleri kesik blokları ve her bloğun içinde yer alan "illa" adı verilen iç avlularıyla öne çıkar. Ancak zamanla bu iç avluların birçoğu yapılaşma veya özel kullanıma dönüşmüştü. "Recircular l'Eixample" projesi, bu tarihi planlamanın özüne dönerek, atıl kalmış veya potansiyeli kullanılmayan iç avluları yeniden kamusal kullanıma açma ve mevcut yapıları modern ihtiyaçlara göre dönüştürme felsefesini benimser. Bu yaklaşım, hem kentsel mirasa saygı duyan hem de geleceğe yönelik sürdürülebilir çözümler üreten bir model sunmaktadır.
Projenin odak noktası, farklı işlevlere sahip binaları tek bir entegre kompleks içinde birleştirmektir. Bu, sadece fiziksel bir bağlantı değil, aynı zamanda toplumsal etkileşimi ve komşuluk bağlarını güçlendiren bir sosyal düğüm oluşturma amacı taşır. Kütüphanenin, pazarın ve sivil merkezin bir araya gelmesi, bölge sakinlerine kültürel, ekonomik ve sosyal aktiviteler için tek bir noktada buluşma imkanı sunar. Enerji verimliliği ve erişilebilirlik gibi modern mimarlık prensiplerinin entegrasyonu, projenin çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik hedeflerini pekiştirmektedir. Bu tür projeler, Barselona'nın "süper blok" (superilla) gibi daha geniş kentsel dönüşüm stratejileriyle de örtüşerek, araç trafiğini azaltıp yayalara ve yeşil alanlara öncelik veren bir şehir vizyonunu desteklemektedir.
Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Yeşil Kent Dokunuşları
FAD Ödülleri'nde dikkat çeken bir diğer proje ise şehir ve peyzaj kategorisinde ödüle layık görülen "Canòpia urbana del Parc de les Glòries" (Glòries Parkı Kentsel Kanopisi) projesinin ikinci aşaması oldu. Agence Ter, ACPA ve Meta Engineering stüdyolarının eseri olan bu proje, Barselona'nın önemli trafik kavşaklarından Plaça de les Glòries Catalanes (Glòries Meydanı)'nı 15 hektarlık devasa bir kentsel parka dönüştürmeyi amaçlıyor. Trafik akışının yer altına alınmasıyla elde edilen bu geniş alan, şehre sürdürülebilir mobilite çözümleri sunarken, aynı zamanda kapsamlı ve konforlu bir yeşil alan kazandırıyor. Jüri, projenin esnek düğümler ve akışlara dayalı zekice stratejisini vurgulayarak, "biyoçeşitlilik ve kentsel kullanım alanları (çayırlar, oyun alanları, kaktüs bahçeleri) olarak işlev gören düğümler ile ekolojik ve yaya sürekliliğini sağlayan akışlar" arasındaki dengeyi övdü. Jüri başkanı Margarita Jover, bu park projesini "yapılaşma için çok talep gören bir alanda yeşil bir bahis olması nedeniyle bir paradigma değişimi" olarak yorumladı.
FAD Mimarlık ve İç Mimarlık Ödülleri, ARQUIN-FAD (mimarlar kooperatifi) tarafından düzenlenen ve İber Yarımadası'nın en köklü mimarlık ödüllerinden biri olarak kabul edilen prestijli bir platformdur. Bu ödüller, çağdaş mimarlık ve tasarımın gelişimini gözlemleyen ve yön veren önemli bir gösterge niteliğindedir. Bu yılın diğer önemli ödülleri arasında rehabilitasyon dalında RE-FAD Ödülü'nü kazanan "L'Anònima manresana", iç mimarlık dalında FAD İç Mimarlık Ödülü'nü alan Madrid'deki Argumosa Caddesi'ndeki konut reformu projesi ve FAD Uluslararası Ödülü'nü kazanan Belçika'daki "Abby kortrijk" projesi yer almaktadır. Düşünce ve eleştiri kategorisinde ise Marina Otero'nun "Flotando en litio" ve Anna Bofill'in "Hacia la ecomorfología. Entre la utopía y la realidad" adlı kitapları ex-aequo ödüllendirildi.
Barselona'nın ödüllü projeleri, şehirlerin geleceğine dair önemli mesajlar taşımaktadır. Yoğun kentleşme, iklim değişikliği ve yaşam kalitesi gibi küresel sorunlarla mücadele eden dünya şehirleri için "Recircular l'Eixample" ve "Parc de les Glòries" gibi projeler, ilham verici örnekler sunmaktadır. Türkiye'deki büyük şehirler de benzer kentsel dönüşüm ve yeşil alan yaratma zorluklarıyla karşı karşıyadır. Barselona'nın bu başarıları, mevcut yapı stokunu dönüştürerek, kamusal alanları yeniden işlevlendirerek ve sürdürülebilir ulaşım çözümlerini entegre ederek, daha yaşanabilir, çevre dostu ve insan odaklı şehirler inşa etmenin mümkün olduğunu göstermektedir. FAD Ödülleri, bu vizyoner yaklaşımları takdir ederek, mimarlık ve şehir planlamasının toplumsal refah ve çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki kritik rolünü vurgulamaktadır.
