Barselona'nın kuzeyindeki Vallbona ve Montcada i Reixac bölgelerinde, bölge sakinleri ve yerel sivil toplum kuruluşları, bin yıllık tarihi Rec Comtal (Rec Comtal Kanalı) su yolunun debisinde haftalardır gözle görülür bir düşüş fark etti. Bu durum, Katalonya (Catalunya) bölgesini vuran şiddetli kuraklık dönemlerinde bile su seviyesinin istikrarlı kaldığı göz önüne alındığında, ciddi endişelere yol açtı. Roquetes – Nou Barris Tarihi Arşivi'nden Antonio Silva, "Yıllardır fotoğraflarını çekip kayıtlarını yapıyoruz, şimdi bir buçuk karış kadar suyun eksik olduğunu görüyorum" diyerek durumun ciddiyetini vurguladı. Katalan Su Ajansı (ACA - Agència Catalana de l'Aigua) da bu gözlemleri doğrulayarak, sorunun nedenini araştırmaya başladı.
Su seviyesindeki bu düşüşün temel nedeni, yakındaki inşaat çalışmaları olarak belirlendi. Adif (Demiryolu Altyapı Yöneticisi) tarafından yürütülen R2 demiryolu hattının yer altına alınması çalışmalarıyla karıştırılmaması gereken asıl sorun, ATL (Aigües del Ter Llobregat - Ter-Llobregat Suları) adlı kamu kuruluşunun Besòs (Besos) Nehri yatağında gerçekleştirdiği boru hattı yenileme projesinden kaynaklanıyor. Bu projede, Cardedeu'dan Barselona'ya su taşıyan boru hattının kapasitesi artırılıyor ve Badalona'da günlük binlerce litre su kaybına neden olan bir sızıntı giderilmeye çalışılıyor. ATL ve ACA yetkilileri, yeni boru hattının döşenmesi sırasında Puente de la Roca (Kaya Köprüsü) yakınlarına yerleştirilen su geçirmez bariyerlerin, Rec Comtal'a giren su miktarını azalttığını doğruladılar.
Yetkililer, su seviyesindeki bu düşüşün geçici olduğunu ve bariyerlerin kullanım süresiyle sınırlı kalacağını belirtiyor. Montcada i Reixac'taki bu bölümdeki çalışmaların yaklaşık bir ay içinde tamamlanması bekleniyor. Çalışmalar bittikten sonra hem ATL hem de ACA, Rec Comtal'ın su debisinin normal seviyelere dönüp dönmediğini yakından takip edecek. ATL kaynakları, şimdiden su hacminde önemli bir iyileşme tespit edildiğini ifade etse de, yerel halk ve çevre kuruluşları konuyu dikkatle izlemeye devam ediyor. Bu durum, kanalın Barselona metropol su şebekesine entegrasyonu ve Besòs arıtma tesisinde işlendikten sonra musluklara ulaşacak olması nedeniyle ayrıca önem taşıyor.
Bin Yıllık Kanalın Mirası ve Önemi
Rec Comtal, yaklaşık bin yıllık tarihiyle Katalonya'nın en önemli su mühendisliği yapılarından biridir. Roma dönemine kadar uzanan kökenleri olduğu düşünülen bu kanal, Orta Çağ'dan itibaren Barselona şehrinin içme suyu ve tarım arazilerinin sulanması için hayati bir rol oynamıştır. Günümüzde, Montcada i Reixac'tan Vallbona'ya kadar açık havada görülebilen kanal, hala Ponderosa bahçelerini sulamakta ve bölgenin ekolojik dengesini korumaktadır. ACA teknisyenleri dışında, bölge sakinleri ve çevre kuruluşları da kanalın debisinin gelişimini yakından takip ediyor.
Roquetes – Nou Barris Tarihi Arşivi'nden Arnaldo Gil, "Kanal normalde saniyede yaklaşık 500 litre su taşır. Bu debiyi garanti etmek, Rec Comtal'ın hem fauna hem de flora açısından canlı kalması için hayati öneme sahiptir. Aksi takdirde, bir kanal olmaktan çıkıp bir lağıma dönüşecektir" diyerek kanalın korunmasının önemine dikkat çekti. Bölgedeki sivil toplum kuruluşları, Rec Comtal'ın kültürel miras olarak korunması için yıllarca mücadele etmiş ve başarılı olmuşlardır. Türkiye'de de benzer şekilde Roma ve Osmanlı dönemlerinden kalma tarihi su yolları ve kemerler bulunmakta olup, bu tür yapıların modern şehirleşme ve altyapı projeleri karşısında korunması, kültürel mirasın ve ekolojik dengenin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır.
Geçmişteki Benzer Vakalar ve Su Yönetimi
Montcada i Reixac Belediyesi (Ajuntament de Montcada i Reixac) de Rec Comtal'ın durumunu yakından takip eden kurumlar arasında. Belediye, 2023 yılında Agbar (İspanyol su şirketi) tarafından Barselona ve metropol bölgesine su temini için yapılan sondaj çalışmaları sırasında Rec Comtal'ın maden kemerinin zarar görmesinden derin üzüntü duymuştu. Bu olay üzerine belediye, Katalan Su Ajansı (ACA) ve Genel Miras Müdürlüğü'ne resmi şikayette bulunmuş ve Agbar şirketi, Aralık ayında Besòs ve Ripoll nehirlerinin birleştiği noktada bulunan maden kemerinin onarım çalışmalarına başlamıştı. Bu ikinci olay, tarihi su yapılarının modern altyapı projeleriyle olan hassas ilişkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Katalonya, son yıllarda şiddetli kuraklıklarla mücadele eden bir bölge. Bu durum, su kaynaklarının yönetimini ve mevcut altyapının korunmasını daha da kritik hale getiriyor. Rec Comtal gibi tarihi ve stratejik bir su yolunun debisindeki düşüş, sadece ekolojik bir sorun değil, aynı zamanda Barselona'nın su güvenliği ve kültürel mirası açısından da önemli sonuçlar doğurabilir. Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkileriyle birlikte artan su kıtlığı riskine karşı, şehirlerin su yönetim stratejilerini gözden geçirmesi, tarihi su sistemlerini koruması ve sürdürülebilir çözümler geliştirmesi gerektiğini vurguluyor. Bu bağlamda, Rec Comtal'daki mevcut durumun dikkatle izlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması, Barselona'nın gelecekteki su ihtiyaçları ve ekolojik sağlığı için hayati önem taşıyor.
