Barselona (Barcelona) Belediye Başkanı Jaume Collboni liderliğindeki şehir yönetimi, muhalefet partilerinin tüm itirazlarına rağmen, kentteki özel paylaşımlı bisiklet (bikesharing) hizmetini 2027 yılından itibaren tamamen kaldırma kararı aldı. Bu önemli karar, İspanya'nın en büyük şehirlerinden birinde kentsel mobilite ve sürdürülebilir ulaşım stratejileri konusunda yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor. Kararın temelinde, özel paylaşımlı bisikletlerin neden olduğu düzensizlik, hatalı park etme ve özellikle turistler tarafından kötüye kullanım gibi sorunlar yatıyor.
Muhalefet partileri – Junts per Catalunya (Junts), Barcelona en Comú (BComú), Esquerra Republicana de Catalunya (ERC), Halk Partisi (PP) ve Vox – bir araya gelerek bu hizmetin sürdürülmesi ve daha sıkı düzenlemelerle iyileştirilmesi yönünde oy kullanmalarına rağmen, Collboni hükümeti (Partit dels Socialistes de Catalunya - PSC) kendi yolunda ilerlemeyi tercih etti. Şehir Planlama Komisyonu'nda muhalefet grupları, paylaşımlı bisiklet hizmetinin devam etmesi ancak incivismo (toplumsal kurallara aykırı davranış) ve park sorunlarını durdurmak için daha katı bir yönetmelik hazırlanması çağrısında bulunmuştu. Ancak belediye yönetimi, bu öneriyi göz ardı ederek hizmetin tamamen kaldırılması yönünde adım attı.
Muhalefet temsilcileri karara sert tepki gösterdi. Junts'tan Francina Vila, bu kararı "sorunun kökenine inmeyen, sadece gösterişli duyurular" olarak nitelendirirken, BComú'dan Guille López, hizmetin kaldırılmasının "sorumsuzluk" olduğunu ve bunun toplu taşıma üzerindeki yükü artıracağını, bazı kullanıcıları ise özel araç kullanımına iteceğini savundu. ERC'den Rosa Suriñach, "alternatifsiz bir şekilde bikesharing'in kaldırılmasının şaşırtıcı" olduğunu belirtirken, PP'den Sonia Devesa, Collboni'nin "ihlal edenleri takip etmek yerine doğrudan yasaklamayı tercih eden tuhaf bir yönetim anlayışı" olduğunu ifade etti. Vox'tan Liberto Senderos ise gerçek çözümün "şirketlerden kurallara uymalarını talep etmek" olduğunu vurguladı.
Barselona'da Mobilite Stratejileri ve Bicing'in Yükselişi
Barselona'nın bu kararı, şehrin genel kentsel mobilite stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Özel paylaşımlı bisiklet hizmetleri, özellikle turistik bölgelerde ve yoğun şehir merkezlerinde, bisikletlerin kaldırımlara veya uygunsuz yerlere bırakılmasıyla ciddi bir görsel kirlilik ve yaya trafiği engeli oluşturuyordu. Bu durum, şehir sakinleri arasında uzun süredir şikayetlere yol açıyordu. Collboni hükümeti, bu kararla birlikte, şehirdeki düzeni ve yaşam kalitesini artırmayı hedeflediğini belirtiyor.
Ancak bu kararın bir diğer önemli boyutu da, Barselona'nın kendi kamuya ait bisiklet paylaşım sistemi olan Bicing'e verdiği önemdir. Belediye yönetimi, özel hizmetleri kaldırırken, Bicing sistemini güçlendirmeyi ve genişletmeyi planlıyor. Nitekim, Mobiliteden Sorumlu Belediye Başkan Yardımcısı Laia Bonet, daha önce yaptığı açıklamalarda, gelecek dönemde Bicing filosuna 4.000 yeni bisiklet ekleneceğini duyurmuştu. Bu, Barselona'nın bisiklet kullanımını teşvik etme politikasından vazgeçmediğini, aksine bunu daha düzenli ve entegre bir kamu hizmeti aracılığıyla yapmayı amaçladığını gösteriyor. Bicing, istasyon tabanlı bir sistem olup, kullanıcıların bisikletleri belirli noktalardan alıp bırakmasını sağlayarak düzensiz park sorununu ortadan kaldırıyor.
Küresel Bağlamda Paylaşımlı Bisiklet Tartışmaları ve Türkiye İçin Çıkarımlar
Barselona'nın bu kararı, dünya genelinde büyük şehirlerin paylaşımlı mobilite hizmetleriyle yaşadığı sorunların bir yansımasıdır. Paris gibi bazı şehirler, benzer nedenlerle paylaşımlı elektrikli scooter hizmetlerini tamamen yasaklama kararı almıştı. Bu tür kararlar, bir yandan kentsel düzeni ve yaya güvenliğini sağlama amacı güderken, diğer yandan sürdürülebilir ulaşım seçeneklerini kısıtladığı ve vatandaşlara sunulan esnekliği azalttığı eleştirilerine maruz kalıyor.
Türkiye'deki büyük şehirler de benzer zorluklarla karşı karşıya. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerde, özel şirketler tarafından sunulan paylaşımlı bisiklet ve scooter hizmetleri yaygınlaşmış durumda. İstanbul'da İSPARK'a bağlı İSBİKE gibi kamuya ait sistemler bulunsa da, özel şirketlerin dockless (istasyonsuz) modelleri de yoğun ilgi görüyor. Ancak bu hizmetler de Barselona'da yaşananlara benzer şekilde, kaldırımlarda düzensiz park edilmiş araçlar, yaya trafiğini engelleme ve görsel kirlilik gibi sorunlara yol açabiliyor. Barselona'nın aldığı bu radikal karar, Türk belediyeleri için de paylaşımlı mobilite hizmetlerinin geleceği ve düzenlenmesi konusunda önemli bir emsal teşkil edebilir.
Geleceğe Yönelik Etkiler ve Tartışmalar
Barselona Belediye Başkanı Collboni'nin aldığı bu karar, şehrin 2027'den sonraki kentsel mobilite haritasını yeniden şekillendirecek. Özel paylaşımlı bisikletlerin kaldırılmasıyla birlikte, turistlerin ve yerel halkın bisiklet erişimi önemli ölçüde Bicing sistemine veya kişisel bisiklet kullanımına yönelecek. Hükümet, bu adımla şehirde daha düzenli, sürdürülebilir ve entegre bir ulaşım ağı kurmayı hedeflerken, muhalefet partileri ise bu kararın "kolaycılık" olduğunu ve gerçek sorunları çözmek yerine yasaklamayı tercih ettiğini savunuyor.
Uzmanlar, bu tür bir yasağın, kısa vadede şehirdeki karmaşayı azaltabileceğini ancak uzun vadede, eğer Bicing sistemi yeterince yaygın ve erişilebilir hale getirilmezse, bisiklet kullanım oranlarını olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarıyor. Önemli olan, inovatif ulaşım çözümlerini tamamen ortadan kaldırmak yerine, onları kentsel dokuyla uyumlu hale getirecek etkili düzenlemeler ve denetim mekanizmaları geliştirmektir. Barselona'nın bu kararı, şehirlerin modern ulaşım çözümleriyle kentsel yaşam kalitesi arasındaki hassas dengeyi bulma çabalarının bir örneği olarak tarihe geçecektir.
