Barselona Belediye Başkanı Jaume Collboni, dünyanın büyük şehirlerinin belediye başkanlarına, uygun fiyatlı konut sorunuyla mücadele etmek için küresel bir cephe oluşturma çağrısında bulundu. New York'ta düzenlenen Urban20 (U20) zirvesinde yaptığı konuşmada Collboni, bu girişimin halihazırda New York Belediye Meclisi Üyesi Zohran Mamdani'nin desteğini aldığını belirtti. Collboni, küresel konut krizinin büyük şehirler için ortak bir sorun olduğunu ve bu soruna karşı ortak bir uluslararası strateji geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Belediye Başkanı'nın bu fikri, Avrupa'da zaten var olan ve Barselona'dan doğan bir girişimi dünya çapında genişletmeyi hedefliyor. Bu girişim, konut kriziyle mücadele çözümlerini paylaşmak amacıyla Collboni liderliğinde kurulan Avrupalı belediye başkanları ittifakı olan "Mayors for Housing" (Konut İçin Belediye Başkanları) olarak biliniyor. Collboni, sorunun küresel olduğunu ve spekülatif fonlar veya turistik kiralama platformları gibi bu sorunda rol oynayan aktörlerin de küresel nitelikte olduğunu savunuyor. Bu nedenle, belediyelerin de bu aktörlerle ortaklaşa mücadele etmek için birleşmesi gerektiğine inanıyor.
Collboni, şehirler zirvesinin ikinci oturumunda, New York Belediye Başkan Yardımcısı ve Mexico City (Meksiko Şehri) Hükümet Başkanı Clara Brugada ile birlikte bir konuşma yaptı. Etkinliğe ayrıca Roma, San Diego ve Rotterdam belediye başkanları ile Los Angeles Belediye Başkan Yardımcısı da katıldı. Bu geniş katılım, dünya çapında şehir liderlerinin konut sorununa ne denli önem verdiğini ve ortak çözümler arayışında olduğunu gözler önüne serdi.
Küresel Konut Krizi ve Barselona Modeli
Barselona Belediye Başkanı, kentte uygulanan konut politikalarını, konut hakkını savunma konusunda bir örnek olarak gösterdi. Bu politikalar arasında kira fiyatlarına tavan uygulaması ve 2028'den itibaren turistik dairelerin yasaklanması kararı bulunuyor. Collboni, "Tahliyeye neden olan şeyle mücadele etmek gerekiyor: düzenleme ve koruma eksikliği, turistik kiralama platformları ve spekülatif fonlar" ifadeleriyle bu adımların gerekçesini açıkladı. Barselona, son yıllarda artan turizm ve yabancı yatırımın etkisiyle kira fiyatlarının fahiş seviyelere ulaştığı ve yerel halkın şehir merkezinden dışarı itildiği bir şehir olarak öne çıkıyor. Bu durum, şehir yönetimini radikal önlemler almaya itti.
Collboni'ye göre, konut sorununun çözülememesi aşırıcılığın, özellikle de aşırı sağın yükselişine zemin hazırlıyor. Zira ekonomik güvencesizlik ve temel ihtiyaçlara erişememe, demokrasinin sunduğu çözümlere olan güveni azaltarak toplumsal kutuplaşmayı artırıyor. Bu bağlamda, uygun fiyatlı konut sadece sosyal bir hak değil, aynı zamanda demokratik istikrarın da bir teminatı haline geliyor. Türkiye'de de İstanbul, İzmir ve Ankara gibi büyük şehirlerde benzer konut sorunları yaşanmakta, kira artışları ve konut fiyatlarındaki yükseliş vatandaşların yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu durum, Barselona'nın deneyimlerinin Türk şehirleri için de önemli dersler içerebileceğini gösteriyor.
Uluslararası İşbirliğinin Önemi ve Gelecek Perspektifleri
Barselona Belediye Başkanı Jaume Collboni'nin çağrısı, küresel çapta şehirlerin karşı karşıya olduğu ortak sorunlara uluslararası işbirliğiyle çözüm bulma arayışının bir göstergesi. Urban20 (U20) zirvesi, G20 ülkelerinin şehirlerini bir araya getirerek, küresel gündemdeki ekonomik, sosyal ve çevresel sorunlara şehir perspektifinden çözümler sunmayı amaçlayan önemli bir platformdur. Bu tür platformlar, şehir liderlerinin deneyimlerini paylaşması ve ortak stratejiler geliştirmesi için hayati bir rol oynamaktadır. Konut krizi, sadece Barselona veya New York gibi metropollerin değil, dünya genelindeki birçok büyük şehrin temel sorunlarından biridir. Uluslararası Para Fonu (IMF) gibi kuruluşlar, küresel konut fiyatlarının son on yılda önemli ölçüde arttığını ve birçok ülkede gelir artış hızını geride bıraktığını belirtmektedir. Bu durum, özellikle genç nesiller ve düşük gelirli aileler için konut sahibi olmayı veya uygun fiyata kiralamayı neredeyse imkansız hale getirmektedir.
Collboni'nin önerdiği küresel ittifak, spekülatif sermayenin ve kısa dönemli turistik kiralama platformlarının (örneğin Airbnb) konut piyasaları üzerindeki olumsuz etkilerini kontrol altına almayı hedefliyor. Barselona'nın 2028'den itibaren turistik daireleri yasaklama kararı, bu alanda atılmış radikal bir adım olarak dikkat çekiyor ve diğer şehirler için bir emsal teşkil edebilir. Ancak, böyle bir küresel ittifakın hayata geçirilmesi, farklı ülkelerin yasal düzenlemeleri, siyasi öncelikleri ve ekonomik yapıları göz önüne alındığında önemli zorluklar barındırmaktadır. Yine de, şehirlerin bir araya gelerek ortak bir ses çıkarması, ulusal hükümetler ve uluslararası kuruluşlar üzerinde baskı oluşturarak daha etkin konut politikalarının geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Bu girişim, sadece Barselona'nın değil, benzer sorunlarla boğuşan tüm dünya şehirlerinin geleceği için umut vadeden bir adımdır.
