Barselona'nın kalbi Plaça de Sant Jaume (Sant Jaume Meydanı)'nda, Katalonya'daki derinleşen konut krizine karşı binlerce kişi sesini yükseltti. Cumartesi günü düzenlenen büyük gösteride, en az bin kişi "Artık mazeretlere yer yok!" sloganıyla bir araya gelerek, kiracıların korunmasız durumuna dikkat çekti ve yeni yasaların mevcut tabloyu değiştireceğine dair inançsızlıklarını dile getirdi. Eylemciler, özellikle tahliyelerin durdurulması çağrısıyla, konut hakkının temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı.
Katalonya'daki konut hareketinin önde gelen sivil toplum kuruluşları tarafından organize edilen gösteriye, PAH (Plataforma de Afectados por la Hipoteca - İpotek Mağdurları Platformu), Sindicat de Llogateres (Kiracılar Sendikası), Confederació Sindical d'Habitatge de Catalunya (Katalonya Konut Sendikaları Konfederasyonu) ve Sindicat d'Habitatge Socialista de Catalunya (Katalonya Sosyalist Konut Sendikası) gibi birçok örgüt destek verdi. Meydanı dolduran pankartlarda "Tahliyelere Yeter!" sloganı öne çıkarken, katılımcılar, konut piyasasında yaşanan adaletsizliklere karşı toplumsal duyarlılığı artırmayı hedefledi.
Arka Plan: İspanya ve Katalonya'daki Konut Krizi
İspanya ve özellikle Katalonya'da konut krizi, uzun yıllardır süregelen ve derinleşen bir sorun olarak dikkat çekiyor. 2008 küresel finans krizi sonrası patlak veren emlak balonu, binlerce ailenin evsiz kalmasına veya ipotek borçları altında ezilmesine neden olmuştu. O dönemde başlayan toplumsal hareketler, özellikle PAH gibi örgütlerin öncülüğünde, tahliyelerin durdurulması ve sosyal konut politikalarının güçlendirilmesi için mücadele ediyor. Ancak aradan geçen yıllara rağmen, başta Barselona gibi büyük şehirlerde olmak üzere, uygun fiyatlı konut erişimi giderek zorlaşıyor.
Katalonya Kiracılar Sendikası sözcüsü Enric Aragonès, yaptığı açıklamada, "Tahliye moratoryumunun (erteleyici tedbir) kaldırılması bizi kritik bir duruma getirdi" ifadelerini kullandı. Aragonès'in bu sözleri, savunmasız aileler için tahliyeleri durdurmayı içeren bir "sosyal kalkan" önerisine, Junts (Katalan Bağımsızlık Partisi), PP (Halk Partisi) ve Vox (aşırı sağ parti) partilerinin karşı oy vermesine bir göndermeydi. Bu siyasi kararın, binlerce aileyi evsiz kalma riskiyle karşı karşıya bıraktığı ve mevcut krizin daha da derinleşmesine yol açtığı düşünülüyor. Barselona'da ortalama kira fiyatları son on yılda %50'den fazla artarak, hanehalkı gelirlerinin önemli bir kısmını konuta ayırmak zorunda bırakıyor; bu oran Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde seyrediyor.
Siyasi Çıkmaz, Yeni Yasalar ve Türkiye ile Karşılaştırma
İspanya'da yeni bir konut yasası üzerinde çalışmalar sürse de, göstericilerin ve konut hareketlerinin bu yasalara karşı şüpheci yaklaşımı dikkat çekiyor. Yasanın, kira fiyatlarını kontrol altına alma ve tahliyeleri sınırlama gibi hedefleri olmasına rağmen, mevcut taslağın yeterince güçlü olmadığı, boşluklar içerdiği ve yatırım fonlarının (akbaba fonları) spekülatif faaliyetlerini durdurmakta yetersiz kalacağı endişesi taşınıyor. Kiracılar, özellikle Barselona gibi turizmin yoğun olduğu şehirlerde, kısa dönem kiralama platformları (Airbnb gibi) nedeniyle yerel halkın konut bulma zorluğunun arttığını ve bunun yeni yasalarda yeterince ele alınmadığını belirtiyor.
İspanya'daki bu konut krizi, Türkiye'deki büyük şehirlerde yaşanan benzer sorunlarla da paralellikler gösteriyor. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerde, artan kira fiyatları, kentsel dönüşüm projelerinin yol açtığı yerinden edilmeler ve gelir düzeyi düşük vatandaşların uygun fiyatlı konuta erişim zorluğu, Türkiye'nin de önemli sosyal sorunlarından biri haline geldi. Her iki ülkede de, konutun bir yatırım aracı olarak görülmesi ve spekülatif piyasa hareketleri, barınma hakkının temel bir ihtiyaç olmaktan çıkıp lüks haline gelmesine neden oluyor. Uzmanlar, hem İspanya hem de Türkiye'de, devletin sosyal konut stokunu artırması, kira piyasasına etkin müdahalelerde bulunması ve spekülasyonu engelleyici politikalar geliştirmesi gerektiğini vurguluyor.
Plaça de Sant Jaume'deki bu protesto, Katalonya'da konut hakkı mücadelesinin devam ettiğini ve halkın, siyasetçilerden somut ve etkili çözümler beklediğini açıkça ortaya koydu. Eylemciler, mevcut politikaların yetersiz kaldığını ve acil adımlar atılmazsa, konut krizinin daha da derinleşerek toplumsal eşitsizlikleri artıracağı uyarısında bulundu. Konutun bir hak olduğu ve herkesin insanca barınma koşullarına erişebilmesi gerektiği mesajı, Barselona'dan tüm İspanya'ya yankılandı.
