Barselona'nın kalbinde, son bir aydır hava sıcaklığının 24°C'nin altına düşmediği bir dönemde, yaklaşık 2.000 evsiz insan sokaklarda yaşam mücadelesi veriyor. Aşırı sıcaklar herkesi etkilese de, başını sokacak bir çatısı olmayanlar için bu durum çok daha yıkıcı sonuçlar doğuruyor. Evsizlere destek veren Arrels adlı sivil toplum kuruluşu, sokakta yaşayanların %58'inin sıcaklar nedeniyle dinlenemediğini rapor ederken, bu durumun insan sağlığı üzerindeki ciddi tehditlerine dikkat çekiyor.
Barselona'nın turistik ve hareketli merkezinde, gündüzleri serinlemek için gölge arayan, geceleri ise bunaltıcı sıcakta uyumaya çalışan evsizlerin dramı giderek derinleşiyor. Dani adlı bir evsiz, sekiz yılı aşkın süredir sokaklarda yaşadığını ve "sokakta yaşayan birçok kişinin sıcaklıktan öldüğünü" acı bir şekilde dile getiriyor. Dani, Arrels'in atölyesinden yaptığı açıklamada, herkesin duş alabileceği bir eve sahip olma şansının olmadığını vurgulayarak, yönetimlerin yaz aylarında sık sık tavsiye ettiği "bol su tüketin, serinleyin, güneşin en tepede olduğu saatlerden kaçının ve gölge arayın" gibi önerilerin, evsizler için ne kadar imkansız olduğunu gözler önüne seriyor.
Sokakta geçirilen yaz gecelerinin her geçen yıl daha da zorlaştığını belirten Dani, aşırı sıcaklıklarda hayatta kalmanın giderek karmaşıklaştığını ifade ediyor. "Bu yıl hava çok sıcak ve akan su olmadan herkes için zor" diyen Dani, evsizlerin şu anda çok sıcakladığını ve gölge bulmanın bile başlı başına bir mücadele olduğunu ekliyor. Bu durum, Barselona gibi metropollerdeki evsizlik sorununun, iklim değişikliğinin getirdiği yeni koşullarla birlikte ne denli kritik bir boyuta ulaştığını gösteriyor.
İklim Değişikliği, Evsizlik ve Kent Politikaları
Barselona, Akdeniz ikliminin tipik özelliklerini taşıyan bir şehir olmasına rağmen, son yıllarda küresel iklim değişikliğinin etkisiyle aşırı sıcak dalgalarına daha sık maruz kalıyor. Kentleşme ve "kentsel ısı adası" etkisi, şehir merkezlerindeki sıcaklıkların kırsal alanlara göre daha yüksek seyretmesine neden oluyor. Bu durum, özellikle sokaklarda yaşayanlar için ölümcül riskler taşıyor. Dehidrasyon, sıcak çarpması, kalp krizi ve solunum yolu hastalıkları gibi sağlık sorunları, evsizlerin aşırı sıcağa maruz kalmasıyla artış gösteriyor.
Arrels gibi kuruluşlar, Barselona Belediyesi'nden (Ajuntament de Barcelona) evsizlerin sıcaklardan korunması için daha fazla kolaylık sağlanmasını talep ediyor. Dani'nin de belirttiği gibi, geçmişte geceleri plaj duşlarını kullanabilen evsizler, yeni belediye düzenlemeleri (ordenances municipals) nedeniyle artık bu imkandan mahrum kalıyor. Bu tür düzenlemeler, kamusal alanların kullanımını kısıtlayarak, zaten zor durumda olan evsizlerin temel hijyen ihtiyaçlarını karşılamasını daha da güçleştiriyor. Ayrıca, polis ve temizlik ekipleri tarafından sürekli uyandırılma ve yerlerinden edilme durumu, evsizlerin dinlenme hakkını da elinden alıyor.
İspanya genelinde evsizlik, özellikle büyük şehirlerde önemli bir sosyal sorun teşkil ediyor. Barselona, Madrid ile birlikte ülkede en fazla evsiz insanın yaşadığı şehirlerden biri. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre, AB genelinde evsizlik artış eğiliminde ve İspanya da bu durumdan payını alıyor. Evsizlerin %72'sinin sokaklardan kurtulma beklentisinin olmaması, sorunun sadece geçici barınma sağlamakla çözülemeyecek kadar derin olduğunu gösteriyor. Kalıcı konut çözümleri, sosyal entegrasyon programları ve psikolojik destek, bu sorunun üstesinden gelmek için hayati önem taşıyor.
Türkiye ile Ortak Sorunlar ve Çözüm Arayışları
Barselona'da yaşanan bu evsizlik ve aşırı sıcak sorunu, Türkiye'deki büyük şehirler için de tanıdık bir tablo sunuyor. İstanbul, İzmir, Adana gibi metropoller de yaz aylarında bunaltıcı sıcaklarla mücadele ederken, sokaklarda yaşayan evsizler benzer zorluklarla karşılaşıyor. Türkiye'de de evsizlere yönelik sivil toplum kuruluşları ve belediyelerin çabaları bulunsa da, sorunun boyutu ve iklim değişikliğinin artan etkileri, daha kapsamlı ve sürdürülebilir çözümler gerektiriyor.
Uzmanlar, aşırı sıcakların evsizler üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için acil ve uzun vadeli stratejilerin geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor. Kısa vadede, serinleme merkezleri, su dağıtım noktaları ve sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması büyük önem taşıyor. Uzun vadede ise, "Önce Konut" (Housing First) modelleri gibi kalıcı barınma çözümleri, evsizliğin temel nedenlerine inerek bireylerin topluma yeniden entegrasyonunu sağlamayı hedefliyor. Barselona'daki Arrels'in çağrısı, sadece yerel bir sorun olmaktan öte, küresel bir insani krizin yansıması olarak ele alınmalı ve tüm şehirler için bir ders niteliği taşımalıdır.
