Barselona (Barcelona) şehri, demokratik hafızayı teşvik etmek ve kurumlarla vatandaşları bu sürece dahil etmek amacıyla önemli adımlar atıyor. Bu kapsamda, eski La Model Cezaevi'nin (Cárcel de la Model) 4 numaralı galerisinde yeni bir anı merkezi kurulacak. Ayrıca, Montjuïc Kalesi'nde (Castell de Montjuïc) terörizmle ilgili bir yorumlama merkezi açılacak. Barselona Belediyesi (Ajuntament de Barcelona) tarafından desteklenen '2026-2030 Stratejik Hafıza Politikaları Planı' çerçevesinde bu yıl için 6,7 milyon Euro'luk (yaklaşık 230 milyon TL) başlangıç yatırımı öngörülüyor. Bu projelerle, şehrin geçmişiyle yüzleşmesi, mağdurların anısını yaşatması ve demokratik bir kültürün güçlendirilmesi hedefleniyor.
Belediye Başkan Yardımcısı Raquel Gil, perşembe günü düzenlediği basın toplantısında, planın temel amacının "şehrin demokratik hafızasını vatandaşlar için bir araç haline getirmek" olduğunu belirtti. Gil, planın üç stratejik eksen etrafında şekillendiğini ve şehrin geçmişinin araştırılması ve yaygınlaştırılmasına yönelik önlemler içerdiğini vurguladı. Bu eksenler, demokratik bir kültürün güçlendirilmesine ve vatandaşların hafıza hakkının güvence altına alınmasına odaklanıyor. Özellikle, İspanya'nın yakın geçmişindeki Franco diktatörlüğü dönemi ve terör olayları gibi hassas konuların ele alınması amaçlanıyor.
Demokratik Hafıza Hakkının Güvence Altına Alınması
İlk stratejik eksen, 6,1 milyon Euro'luk bütçesiyle tarihi mirasın korunmasına ve Franco rejimi ile terörizm mağdurlarının tanınması ve tazminine odaklanıyor. Bu eksen, mekanlar, arşivler, isimler, semboller ve kurumsal tanıma yönelik uygulamaları kapsıyor. Bu kapsamda öne çıkan projelerden biri, 1904 yılında Barselona'da yeni bir cezaevi konseptiyle kapılarını açan ve bir dönem özellikle uyum sorunları yaşayan tekrar suç işleyen mahkumları barındıran La Model Cezaevi'nin eski 4 numaralı galerisinin dönüştürülmesi. Bu galeri, "yeni nesil ve daha fazla teknoloji" ile cezaevinin tarihini anlatan bir demokratik hafıza merkezine dönüştürülecek.
Diğer önemli bir adım ise Montjuïc Kalesi'nde Terörizm Yorumlama Merkezi'nin kurulması. Önümüzdeki aylarda açılacak bu yeni tesis, terörizm mağdurlarının anısını yaşatmaya ve tazminine adanmış bir anı mekanı olarak tasarlandı. Merkez, "anma" temalı kalıcı bir sergiyi, araştırma, yaygınlaştırma ve eğitim programlarıyla birleştirecek. Ayrıca, isimlendirme komisyonunun (Ponencia del Nomenclátor) düzenlemeleri gözden geçirilecek ve şehirdeki isimlerin kadınlara yönelik olarak artırılmasına özel önem verilecek. Franco sonrası dönemin değerlendirme kurulu (Junta de Valoración del Tardofranquismo) yeniden etkinleştirilerek diktatörlüğün son yıllarında uygulanan siyasi, sosyal ve ahlaki baskının mağdurlarının tanınması ve tazmini genişletilecek. Bu adımlar, İspanya'nın demokrasiye geçiş sürecindeki zorlukları ve bu dönemin hafızasını canlı tutma çabasını yansıtıyor.
Barselona Tarihinin Bilgisi ve Yaygınlaştırılması
İkinci stratejik eksen, 463.141 Euro'luk bütçesiyle şehrin demokratik tarihini eğitim programları, sergiler, kültürel projeler ve dijital araçlar aracılığıyla tanıtmayı amaçlıyor. Bu kapsamda, feminizm, işçi sınıfı, Franco karşıtlığı, LGBTİ+ hakları ve İspanya'nın demokrasiye geçiş dönemi gibi konularda tarihi ve pedagojik bir yaklaşımla belediye programını güçlendirmek için kalıcı bir sergi döngüsü oluşturulacak. Bu sergiler, Barselona'nın zengin ve çeşitli toplumsal hareketler tarihini kamuoyuna sunacak.
Ayrıca, La Model Cezaevi, Montjuïc Kalesi ve Fossar de la Pedrera gibi hafıza mekanlarına okul ziyaretleri düzenlenecek. Demokratik Hafıza web sitesi yenilenecek ve bir Demokratik Hafıza Bülteni oluşturulacak. Bu girişimler, özellikle genç nesillerin şehrin geçmişi hakkında bilgi edinmelerini ve demokratik değerleri benimsemelerini sağlamayı hedefliyor. Eğitim programları, tarihi olayların sadece kuru bilgilerden ibaret olmadığını, aynı zamanda bugünkü toplumun şekillenmesinde oynadıkları rolü anlamalarına yardımcı olacak şekilde tasarlanacak.
"Çok Sesli ve Kapsayıcı" Bir Demokratik Hafıza İnşa Etmek
Son olarak, 127.000 Euro'luk üçüncü eksen, "azınlıkta kalan veya görünmez kılınan" hafızaları savunmaya odaklanarak kültürlerarası, feminist ve ırkçılık karşıtı bir bakış açısını teşvik eden uygulamaları içeriyor. Bu kapsamda, köle ticaretiyle bağlantılı şehir mekanlarını açıklayan "Barselona Köleci: Suskun Bir Hafızanın Haritası" (Barcelona esclavista: cartografia d’una memòria silenciada) adlı etkileşimli bir web sitesi oluşturulacak. Bu proje, Barselona'nın geçmişindeki karanlık bir dönemi aydınlatarak, şehrin ticari ve kolonyal tarihiyle yüzleşmesini sağlayacak.
Ayrıca, Sant Andreu semtindeki Fabra i Coats fabrikasında, Barselona Tarih Müzesi'ne (Museu d'Història de Barcelona) bağlı olacak bir İşçi Yorumlama Merkezi kurulacak. Bu merkez, şehirdeki işçi mücadelesinin tarihini anlatacak. LGBTİ+ hafızası da güçlendirilecek; 1977'deki ilk gey yürüyüşünün 50. yıldönümü anılacak ve Katalonya Eşcinsel Kurtuluş Cephesi (Front d’Alliberament Gai de Catalunya - FAGC) hakkında La Model Cezaevi'nde bir sergi düzenlenecek. Bu projeler, Barselona'nın farklı toplumsal kesimlerinin deneyimlerini ve mücadelelerini görünür kılarak, daha kapsayıcı ve adil bir hafıza anlatısı oluşturmayı amaçlıyor. Bu sayede, şehir sadece büyük siyasi olayları değil, aynı zamanda günlük yaşamın ve toplumsal hareketlerin izlerini de gelecek nesillere aktarabilecek.
