Barselona (Barcelona) yakınlarındaki Sant Adrià de Besòs'ta bulunan Institut Manuel Vázquez Montalbán'ın on yıl önce başlattığı "First Literary Dates" (İlk Edebiyat Randevuları) adlı özgün proje, gençleri edebiyatla buluşturmak için sıra dışı bir yöntem sunuyor. Her yıl 2 Nisan'da, Danimarkalı yazar Hans Christian Andersen'in doğum gününe denk gelen Uluslararası Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Günü'nde düzenlenen bu etkinlik, lise öğrencilerini kör randevu formatında bir araya getirerek kitaplar üzerine sohbet etmelerini ve ortak bir atıştırmalık paylaşmalarını sağlıyor. On yıl önce küçük bir yerel girişim olarak başlayan bu proje, bugün Barselona bölgesindeki on beş farklı liseden yarım binden fazla öğrenciyi kapsayan devasa bir etkinliğe dönüştü ve gençlerin okuma alışkanlıklarını geliştirmede çığır açan bir model haline geldi.
Etkinliğin temel amacı, genç nesiller arasında edebiyat sohbetini teşvik etmek ve okuma sevgisini aşılamak. Projenin yaratıcısı ve koordinatörü Rosalía Delgado Girón'un açıklamalarına göre, televizyondaki kör randevu programlarından esinlenilerek tasarlanan bu buluşmalarda, her öğrenci öğretmenler tarafından hazırlanan otuzdan fazla tematik "menü" arasından seçim yapıyor. Bu menüler arasında "Asya Menüsü," "Afrodizyak Menüsü," "İtalyan Mutfağı" gibi ilgi çekici başlıklar bulunurken, okumayı pek sevmeyen öğrenciler için özel olarak tasarlanmış, çizgi roman ve grafik romanları içeren "Hoşgörüsüzler İçin Menü" gibi kapsayıcı seçenekler de mevcut. Her menünün belirli bir teması ve farklı okuma seviyeleri olması, her öğrencinin kendi ilgi alanına ve okuma becerisine uygun bir eser bulmasını garantiliyor.
Edebiyat Sohbetlerini Canlandıran Dinamizatörler
Her masada, edebiyat sohbetini canlandırmakla görevli deneyimli bir öğrenci bulunuyor. Genellikle daha önceki "First Literary Dates" etkinliklerine katılmış ve batxillerat (lise son sınıf) öğrencisi olan bu "dinamizatörler," sohbetin akıcı olmasını ve en ilginç konuların gündeme gelmesini sağlıyorlar. Barselona'daki Institut Vila de Gràcia'dan Pere Quinatana, LGTBIQ+ temalı "Diverx" menüsünde moderatörlük yaparken, "Sohbetin akmasını ve en ilgi çekici konuların ortaya çıkmasını sağlamalıyız," diyerek görevlerinin önemini vurguluyor. Bu mentorluk sistemi, hem deneyimli öğrencilerin liderlik becerilerini geliştirmesine olanak tanıyor hem de yeni katılan öğrencilerin daha rahat bir ortamda edebiyat üzerine fikir alışverişinde bulunmasını sağlıyor.
Projenin başarısı, katılımcı öğrencilerin geri bildirimlerinde de açıkça görülüyor. Projenin doğduğu enstitüden Génesis Castellano, geçen yıl katıldığı etkinlikte yeni arkadaşlar edindiğini ve hatta bir WhatsApp grubu kurduklarını belirtiyor. Barberà del Vallès'teki Institut Can Planas'tan Alba Polo ise, "Ben pek okumayı sevmem ama bu kitap beni öyle sardı ki bitirdim," diyerek projenin okuma alışkanlığına olan olumlu etkisini gözler önüne seriyor. Parets del Vallès'teki Institut la Sínia'dan Aleix Gil de, "Bana bazı animeler ve manga kitapları önerdiler, onları okumak istiyorum," diyerek farklı türlere olan ilgisinin arttığını ifade ediyor. Bu örnekler, projenin sadece okumayı teşvik etmekle kalmayıp, aynı zamanda gençlerin sosyal çevresini genişletmelerine ve farklı edebi türleri keşfetmelerine de yardımcı olduğunu gösteriyor.
Gençler Arasında Okuma Alışkanlığı ve Yenilikçi Yaklaşımlar
Uluslararası Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Günü, dünya genelinde çocuk ve gençlik edebiyatının önemini vurgulamak, okuma alışkanlığını teşvik etmek ve bu alandaki eserlere dikkat çekmek amacıyla kutlanır. Türkiye'de de kütüphaneler, okullar ve sivil toplum kuruluşları tarafından çeşitli etkinliklerle desteklenen bu özel gün, gençlerin kitaplarla bağ kurması için bir fırsat sunar. Ancak günümüz dijital çağında gençlerin okuma alışkanlıklarını sürdürmeleri giderek zorlaşmaktadır. İspanya Ulusal İstatistik Enstitüsü (INE) verilerine göre, gençlerin okuma oranları belirli bir seviyede olsa da, boş zamanlarında dijital medyaya yönelme eğilimi de gözlemlenmektedir. Türkiye'de ise, TÜİK ve çeşitli araştırmalar, gençlerin ders kitapları dışında okuma oranlarının yetersiz olduğunu, bu durumun kültürel ve akademik gelişim üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, "First Literary Dates" gibi yenilikçi ve katılımcı projeler, gençleri geleneksel yöntemlerin ötesinde, eğlenceli ve sosyal bir formatla kitaplara çekmek için büyük bir potansiyel taşımaktadır.
Projenin 10. yıl dönümünde rekor katılımın yanı sıra, başarısı Barselona bölgesinin dışına da yayıldı. Osona, Girona ve Lleida gibi Catalunya (Katalonya) içindeki diğer bölgelerin yanı sıra, Valencia (Valensiya) ve País Basc (Bask Ülkesi) gibi İspanya'nın farklı özerk topluluklarına da ihraç edildi. Bu yayılma, projenin uygulanabilir ve etkili bir model olduğunu kanıtlıyor. "First Literary Dates" sadece okuma alışkanlığını geliştirmekle kalmıyor, aynı zamanda gençlerin sosyal becerilerini, eleştirel düşünme yeteneklerini ve farklı bakış açılarını anlama kapasitelerini de artırıyor. Bu tür "oyunlaştırma" (gamification) ve sosyal etkinlikler, gençlerin eğitimine somut katkılar sağlayarak, onları sadece bilgi tüketicisi değil, aynı zamanda aktif katılımcılar ve yaratıcı bireyler haline getiriyor. Türkiye'deki eğitim kurumları ve gençlik projeleri için de ilham verici bir model olabilecek bu girişim, geleceğin okuryazar ve düşünen nesillerini yetiştirmede önemli bir rol oynuyor.
