Ünlü Katalan aktris Assumpta Serna, İspanya'nın Catalunya (Katalonya) özerk bölgesinde bağımlı ve yaşlı bireylere yönelik sosyal yardım ve hizmetlere erişimdeki zorlukları ifşa ederek geniş yankı uyandırdı. Cuma günü sosyal medyada yayınladığı bir video ile 100 yaşındaki annesiyle yaşadığı kişisel dramı ve sistemin yetersizliğini gözler önüne seren Serna, Katalan Özerk Hükümeti'nin Sosyal Haklar ve Kapsayıcılık Departmanı'nı (Departament de Drets Socials i Inclusió de la Generalitat) sert bir dille eleştirdi. Bu samimi çağrı, İspanya genelinde benzer mağduriyetler yaşayan binlerce ailenin sesini yükseltmesine ve "Annem beklerken öldü" gibi yürek burkan şikayetlerin kamuoyuna taşınmasına neden oldu.
Serna'nın paylaştığı video, annesinin sağlık durumu nedeniyle acil bakım ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyduğunu, ancak bürokratik engeller ve uzun bekleme süreleri nedeniyle bu hizmetlere ulaşmakta büyük zorluklar yaşadıklarını detaylandırıyordu. Aktris, sistemin yavaş işleyişini bir "cehennem" olarak nitelendirerek, bağımlılık yardımlarına erişim sürecinin hem yaşlılar hem de onların bakımıyla ilgilenen aileler için ne kadar yıpratıcı olabileceğini vurguladı. Bu kişisel tanıklık, sadece bir bireyin değil, İspanyol toplumunun önemli bir kesiminin karşılaştığı sistemik sorunları gözler önüne serdi ve sosyal medyada hızla yayılarak ülke gündemine oturdu.
Assumpta Serna'nın çağrısının ardından, sosyal medya platformları benzer hikayelerle doldu taştı. Birçok kullanıcı, kendi aile üyelerinin de bağımlılık yardımlarını beklerken hayatını kaybettiğini veya yıllardır yanıt beklediklerini ifade etti. Bu şikayet dalgası, sistemin sadece finansal kaynak yetersizliğiyle değil, aynı zamanda personel eksikliği ve karmaşık bürokratik süreçlerle de mücadele ettiğini gösterdi. Mağdurlar, yaşlı ve bağımlı bireylerin sadece birer "dosya" olarak görüldüğünü, insan onuruna yakışır bir yaşam sürmeleri için gerekli temel hizmetlere erişimlerinin engellendiğini dile getirerek, yetkililere acil çözüm çağrısında bulundu.
İspanya'da Bağımlılık Yasası ve Uygulamadaki Sorunlar
İspanya'da bağımlı bireylere yönelik sosyal hizmetlerin temelini, 2006 yılında yürürlüğe giren "Ley de Promoción de la Autonomía Personal y Atención a las Personas en Situación de Dependencia" (Kişisel Özerkliğin Teşviki ve Bağımlı Kişilere Bakım Yasası) oluşturmaktadır. Bu yasa, bağımlılık durumundaki kişilerin yaşam kalitesini artırmayı ve bakıcılarına destek olmayı hedeflese de, uygulanmasında ciddi sorunlarla karşılaşılmıştır. Yasanın finansmanı, merkezi hükümet ile İspanya'nın 17 özerk topluluğu arasında paylaştırılmaktadır ve bu durum, bütçe kısıtlamaları ve yetki tartışmaları nedeniyle hizmetlerin aksamasına yol açmaktadır. Katalonya (Catalunya) gibi özerk bölgeler de bu yasanın uygulanmasında kendi bütçeleri ve öncelikleri doğrultusunda hareket etmekte, ancak çoğu zaman kaynak yetersizliği nedeniyle eleştirilmektedir.
Observatorio de la Dependencia (Bağımlılık Gözlemevi) tarafından yayınlanan verilere göre, İspanya genelinde yüz binlerce kişi bağımlılık yardımları için bekleme listesinde yer almaktadır. Katalonya'da da durum farklı değildir; on binlerce kişi hizmet veya finansal destek beklemekte ve ortalama bekleme süreleri bir yılı aşabilmektedir. Bu durum, özellikle yaşlanan nüfusun getirdiği yükle birlikte daha da ağırlaşmaktadır. İspanya, Avrupa'nın en uzun ömürlü ülkelerinden biri olmasıyla övünse de, bu durum aynı zamanda yaşlı ve bağımlı bireylerin bakım hizmetlerine olan talebi de artırmaktadır. Ayrıca, COVID-19 pandemisi, bakım evlerindeki krizi ve evde bakım hizmetlerinin yetersizliğini daha da derinleştirerek, mevcut sistemin kırılganlığını gözler önüne sermiştir.
Sistem Reformu ve Türkiye ile Bağlantısı
Assumpta Serna'nın başlattığı bu tartışma, Katalan hükümeti üzerinde baskı oluşturarak, Sosyal Haklar ve Kapsayıcılık Departmanı'nın acil adımlar atması gerekliliğini ortaya koymuştur. Sosyal hizmet uzmanları ve sivil toplum kuruluşları, sistemin köklü bir reforma tabi tutulması, daha fazla yatırım yapılması ve personel alımı çağrısında bulunmaktadır. Uzmanlar, bakım ekonomisinin önemine dikkat çekerek, bakıcıların (çoğunlukla kadınların) üzerindeki yükün hafifletilmesi ve profesyonel bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu durum, sadece bireylerin yaşam kalitesini artırmakla kalmayacak, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitliğine de katkıda bulunacaktır.
İspanya'da yaşanan bu sorunlar, Türkiye'deki sosyal hizmetler ve yaşlı/engelli bakımı alanındaki tartışmalarla da benzerlikler taşımaktadır. Türkiye'de de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aracılığıyla engelli ve yaşlı bireylere yönelik evde bakım yardımları, gündüzlü/yatılı bakım hizmetleri ve huzurevleri gibi çeşitli destekler sunulmaktadır. Ancak Türkiye'de de zaman zaman bürokratik süreçlerin yavaşlığı, hizmet kalitesi ve bakım standartları konusunda kamuoyunda tartışmalar yaşanmaktadır. Her iki ülkenin de yaşlanan nüfus ve artan bakım ihtiyacı sorunlarıyla karşı karşıya olması, sosyal hizmet sistemlerinin sürekli olarak gözden geçirilmesi ve iyileştirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Assumpta Serna'nın bu cesur çıkışı, sadece İspanya'da değil, benzer sorunlarla boğuşan diğer ülkelerde de kamuoyunun dikkatini bu önemli konuya çekme potansiyeline sahiptir.
